30.12.16

Əfv niyə olmadı?

Yoldaşların beynində belə sual dolaşır ki, bu il qibleyi aləm neyçün əfv vermədi.
Bunun səbəbi aydındır.
Bildiyimiz kimi cənab prezident çox humanistdir. Ondan olsa hər həftə əfv verər. Bu onun xeyirinədir. Hakimiyyət neftdən çox, bizim siyasi məhbuslardan xeyir görüb (siyasi mənada). Hər əfvdən sonra dünyanın dürlü-dürlü ölkə və təkilatlarından, cənabın ünvanına təşəkkür məktubları gələr, onun humanist addımı alqışlanır, qəlbləri fərhlə doldurur.
Lakin, bu proses təkcə prezidentdən asılı deyil. Çox təəssüf ki, bizim siyasi məhbuslar özlərini layiqincə aparıb, prezidentimizin nüfuzunun qalxmasına imkan yaratmırlar.
Mən düşünürəm, qəsdən belə edirlər. Odur, bayaq oxuyuram ki, məhkəmə AXCP sədrinin müşaviri Məmməd İbrahimi ha çalışıb azad eləsin, alınmayıb. Heç demə, Məmməd bəy kalonda yerin səliqə ilə yığışdırmırmış, ərazində təmizlik işi aparmaq üçün əlinə bir dəfə də süpürgə almayıbmış.
O birisilər də elədir. Onlar qəsdən belə intizamsızlıq edirlər ki, cənab prezident fakt qarşısında qalıb onları azad eləməsin və nəticədə dövlətimizin cahanşumul imicinə zərbə dəysin. Vallah, buna İlham Əliyevdi dözür, biz olsa dözmərik.

28.12.16

"Taxtabaş ziyalı"ya bir sual

Tale Bağırzadəni ona görə müdafiə etmirsən, hətta böhtana məruz qoyursan ki, o dindardı, dünya baxışında əsas ağırlıq din təşkil edir.
Bəs, onunla birgə tutulan, namazı-orucu olmayan, sənin kimi qalstuk-kostyümlü, hər an dünyəvi və demokratik Azərbaycan üçün can qoyan və yeganə günahı yazdığı status olan Fuad Qəhrəmanlını niyə müdafiə eləmirsən, ay "xalq şairi?"
Nə Fuad, nə Tale sizin kimi başı qarnına calaq olan, "zülmət saçan ziyalılara" (ifadə Asif Atanındı) müdafiənizə ehtiyacı var. Sadəcə, bu tablonu sizin riyakarlığınızı göstərmək üçün çəkdim.

"Sekülyar" müəllimlər

Məsələnin bir yanı da var, deyim sizə.
Bu gün o günahsız yerə uzun müddətə həbsə göndərilən dindarlara həqarət edənlər ki var, onlar öz əclaflığını pərdələmək üçün özlərin sekülyar göstərirlər.
Aldanmayın.
Onlarla sekülyarlıq arasında yerlə göy qədər fərq var. Bu cürə adamlar sadəcə opportunistlərdi, fürsətcillərdir. İnanın, sabah hansısa dini qruplaşma güc, söz sahibinə çevirilsə, onlar gündə 25 rükət namaz qılacaq, 3 ay oruc tutacaq, şəriətin başqa qaydalarına laqeyd yanaşan başqası üçün eynən bu günkü qəddar davranışı göstərəcək.
Nəyə əsasən deyirəm?
Çünki, bu gün o namərdliyi edən adamları (haqsız yerə həbs olunan, dəhşətli işgəncə görən və indi bizə cavab vermə imkanı olmayanları) yamanlaranlar əksərən kimlərdi? Adı JEK işçisinə etiraz etməyə cürəti çatmayanlar, 5-6 manatlıq maaş üçün hansısa gönüqalın birinə səcdə edənlər. İndi siz deyin, bunlar sabah iraq olsun, doğrudan dövlət quruluşuna real təhlükə olanda sinəsin qabağa verən tiplərdi??

27.12.16

Yalançı sekulyarlar

Məsələnin bir yanı da var, deyim sizə.
Bu gün o günahsız yerə uzunmüddətə həbsə göndərilən dindarlara həqarət edənlər ki var, onlar öz əclaflığını pərdələmək üçün özlərin sekülyar göstərirlər.
Aldanmayın.
Onlarla sekülyarlıq arasında yerlə göy qədər fərq var. Bu cürə adamlar sadəcə opportunistlərdi, fürsətcillərdir. İnanın, sabah hansısa dini qruplaşma güc, söz sahibinə çevirilsə, onlar gündə 25 rükət namaz qılacaq, 3 ay oruc tutacaq, şəriətin başqa qaydalarına laqeyd yanaşan başqası üçün eynən bu günkü qəddar davranışı göstərəcək.
Nəyə əsasən deyirəm?
Çünki, bu gün o namərdliyi edən adamları (haqsız yerə həbs olunan, dəhşətli işgəncə görən və indi bizə cavab vermə imkanı olmayanları) yamanlaranlar əksərən kimlərdi? Adı JEK işçisinə etiraz etməyə cürəti çatmayanlar, 5-6 manatlıq maaş üçün hansısa gönüqalın birinə səcdə edənlər. İndi siz deyin, bunlar sabah iraq olsun, doğrudan dövlət quruluşuna real təhlükə olanda sinəsin qabağa verən tiplərdi??

25.12.16

O dünyadan gələn səs: "Mənə su verin"

Akademik Fərəməz Maqsudov
Eldar müəllimin (Eldar Sabiroğlu- yapın indi "arzuolunmaz" elan etdiyi keçmiş funksioneri, igid Rüfət Səfərovun atası) sübh tezdən bir məqaləsin oxudum. Mərhum akademik Fərəməz Maqsudova (zamanında alovlu yapçı, indi öz əqidədaşlarının unudub, yada salmaq istəmədiyi bivaris) həsr edib.
***
Məqalənin girişi belədir ki, müəllif yuxu görür. Yuxuya əsasən Fərəməz müəllimin halı o tərəfdə heç də yaxşı deyil. Şikayətlənir, təşnədir, bir qurtum suya həsrət qalıb.
Eldar müəllim də bu yuxunu belə şərh edir ki, Fərəməz Maqsudov dostlarının vəfasızlığına, onu heç yada salmalarına görə o dünyada odlanır...
***
Məqalənin əsas məziyyəti barədə daha sonra yazacam, indi isə ora yazılan bir şərh barədə.
Saytların birində gedən bu məqaləyə- "Unudulan adam", bir istifadəçi belə şərh yazıb. 
"Ay müəllim, yuxu görmüsən, ancaq onu düz yozmamısan. O cür yuxdan sonra hövkan qələmə sarılmaq lazım deyildi e. Gərək gedib, bir dəfə FATİHƏ,3 dəfə İxlas surələrin oxuyub, ruhuna hədiyyə edib, ona su göndərmiş olaydınız ". 
Mən bu şərhi oxuyanda, bir az güldüm. Sonra düşündüm, bu şərh çox adekvatdır. Ona qətiyyən gülmək lazım deyil. Çünki, məqalə müəllifi də yuxuya metofizik yanaşıb, şərh yazan da. Yəni, yazıdan görünür ki, Eldar müəllim də yuxuya inanır.
***
Biz həmin şərhə o zaman gülüşlə reaksiya verməyi haqq edərdik ki, Eldar müəllim o yuxusunu rasional formada, çağdaş elmin qayda-qanuna uyğun tərzdə şərh və ya təqdim edəydi. Məsələn, yaza bilərdi ki, bütün günü, yaxud son vaxtlar Maqsud müəllim barədə o qədər fikirləşdim, onunla öz taleyim arasında paralele apardım gecə yuxuma girdi. Bu olardı rasional, elmi yanaşma. Yoxsa, yuxu yozma, yuxu yozmadı. Ha Eldar müəllimdə, ha o şərh yazan kreativ vətəndaşda :)

24.12.16

Şahbanunun qüssəsi

İranın sonuncu şahı Rzanın arvadı Fərəh Pəhləvi xatirələrində yazır ki, bir gün SSRİ-yə səfərə gəlirlər. Moskvada növbəti gəzintidə onları devirilən Nikolayın yaşadığı evə aparırlar. Fərəh o gəzintini özləri üçün həqarət sayır. Yazır ki, bizə Nikolayın yatdığı yatağı-filanı göstərirdilər ki, bax, burda vaxtı ilə səltənət sahibi rahat yatıb, o stolda oturub, bu mətbəxtə yeyib və s.
Fərəh bundan rəncidə olsa da, tarixdən ibrət almadı. Gərək alaydı. Almadığına görə, onun öz xanimanı da Nikolayınkı kimi oldu. Deyəsən, indi İranda heç onun evini muzey olmağa da layiq bilməyiblər.

Qeyd: Fərəh indi ABŞ-da yaşayır. İran inqilabından sonra əri çox faciəli şəkildə xərçəngdən öldü. Qızı Leylanın ( 21 yaş) Londonda yüksək dozalı narkotik qəbulundan ölü tapıldı. 2011-ci ildə isə 2 oğlundan biri Kaliforniyada özünü güllələyib öldürdü.

Dəmiryolu


"Allah Prezidentimizi saxlasın. Ancaq biz qırılırıq!"

Bu gün  "cənab prezident sağ olsun, o yaxşı adamdır, taxt tacı əbədi olsun", deyib, dalıyca , "amma vallah biz acından qırılırıq, krediti verə bilmirik, polis, məhkəmə də bir yandan bizi minir" əlavəsin edirsinizsə, stop, sizə sürprizim var. Bu sizin riyakarlığınızı göstərir.
Bu cür yanaşma barədə yüz il əvvəl yoldaş Lenin yazdıqlarına nəsə əlavə etmək çətindi. Oxuyaq. Sadəcə oxuyanda, "iuduşka-kadet sözünü" azərbaycanlı ziyalı, yazıçı, bitərəf, ağsaqqal"la əvəzləyin.
"İuduşka- kadet kədərli gözlərini qaldırıb həm inqilabçı xalqa, həm də əks inqilabçı hökumətə baxaraq məzəmmətlə deyir: mübarizə nəyə gərəkdir, daxili çəkişmə nəyə lazımdır?
Qardaşlar, gəlin bir-birimizi sevək! Qoy həm canavarlar tox olsun, həm də qoyunlar salamat qalsın, həm yuxarı palata monarxiya toxunulmaz qalsn, həm də "xalq azadlığı" təmin olunsun".

22.12.16

Qəlbə düşən ilk şübhə

Pambığa minnətdarlıq duyğusu ilə
 Mən siyasi şübhədən danışıram. Söhbət o zamandan gedir ki, Heydər Əliyevi siyasi olimpin tam zirvəsində saymaq olardı. Hakimiyyəti təzə ələ keçirmişdi. Siyasi savadı o qədər zəngin olmayan, sadəlövh azərbaycanlılara görə o peyda olan “Xızır Nəbi” idi.
Camaat, çətinliklə dolanırdı. Hamı həyatında əsaslı dönüş gözləyirdi. 
 O vaxt məktəbli idim, sadə, siyasətdən uzaq bir kənddə yaşayırdım. Mən tam bilmirdim, ölkədə nələr olub, keçir, vəziyyət nə cürədir və hara gedir. Ancaq, Heydər Əliyevin az qala hər ay keçirdiyi müşavirələr ( indikindən uzaq qabaq AzTV başdan ayağa Heydər Əliyev olardı), mənim kimi məktəbliləri belə siyasətə boylanmağa vadar edərdi. Onlardan isə bunu öyrənirdi ki, ölkə xaraba günə qalıb, bunu təbii ki, keçmişdəki hakimiyyətlər edib. İndi vaxt yetişib, "baba" onları sahmana salacaq.
Görürdüm ki,  tutaq ki,  Heydər Əliyev icra başçıların, hətta kolxozçuları yığıb danlayır. Onlar da günahların boyunlarına alır ki, yaxşı işləməmişik, tutaq ki, arat işin səhlənkara aparmışıq, nə bilim texnikanı mütəşəkkil formada şümlayama cəlb eləməmişik, ona görə də nəticə xoşagəlməz olub.
Heydər Əliyev deyərdi, ok, demək səhvini başa düşdün. Söz verirsənmi, gələn dəfə bunlar təkrara olmayacaq, nəticə zirvəyə dırmaşacaq.
Başçılar, kolxoz sədrləri and içər, aman edərdilər ki, ağsaqqal, bu nə sözdü, canla-başla sizin tapşırığınız ən yüksək səviyyədə həll olacaq.
Mövsümün axırında daha bir müşavirə olardı.  Görürdün ki, əşi heç nə dəyişməyib. Nəticələr keçən dəfəkindən də zaydı. Bu isə Heydər müəllimə əsəbiləşmək, baçşıları, kolxoz sədrlərin xalqın gözündə bədnam eləmək üçün növbəti imkankar yaradırdı.  O hiddətlənər, yumruğunu havada silkələyər, mənfur çinovnikləri iş bacarmadıqların görə lənətləyər, tənbeh edərdi. Xalq da baxar, deyərdi ki, “baba yazıq, neynəsin, bu yaramazlar işləmir də. Gördün də başçımıza nə abır verdi. Allah bizim ömrümüzdən kəsib onunkuna qoşsun”.
Bu formatda müşavirələr il ərzində azı 10-15 dənə olardı. Taxıl üçün bir, sənaye üçün bir, pambıq üçün bir və s.  Hər müşavirədə gələcəklə bağlı ümidli sözlər deyilir, vədlər verilir. Növbəti müşavirədə isə, verilən sözün yerinə hansı səbəbdən yetirilməməsi ilə bağlı izahatlar verilərdi. Bu müşavirələrdə hamı uduzar, udan bir Heydər Əliyev olardı.  Belə təəssürat yaradılırdı ki, o gecə gündüz demədən xalqımızın  nurlu sabahları üçün çalışır, amma aqronomlar, sex rəisləri, başçılar onun cahanşümul addımlarına “badalaq vururlar”.
Mən məktəbli bir uşaq, o zamanadək heç bir ciddi siyasi nəzəriyyə ilə tanış olmamış biri, təxminən iki ilə bu müşavirələrin tamaşa olmasına inandım. Bizə yalan deyildiyini dərk elədim. Bu mənim fövqəladə bacarığım, zəkamın göstəricisi idimi? Xeyr və əsla. Bu təmiz bir şüurun, siyasi təbliğat zir-zibili ilə zədələnməmiş insan təbiətinin adi reaksiyası idi. Ona görə həm ağılı başında olan, məndən yaşlı, “dünya görmüş” adamların Heydər Əliyevi “dahi, dünya şöhrətli siyasəti” saymasını, qəbul edib tərifləməsini də rahat anladım. Bu adamlar Heydər Əliyevlə ikinci dəfə qarşılaşanda  (1993) onların qabağında böyük bir büt vardı. KQB sədri, Azərbaycana rəhbərlik eləmiş katib, Sovetlər Birliyinin zirəvəsinə qalxmış azərbaycanlı və s. Mənim (məktəbli biri) üçün isə Heydər Əliyev olduğu kimi idi. Onu olduğu kimi qiymətləndirmək üçün heç bir titul mənə mane olmurdu. Sadə səbəbdən, mən onlardan xəbərsiz idim.
Bu “düstur”uma kimin şübhəsi varsa, belə etsin. Götürün, Heydər Əliyevin ixtiyarı bir yazılı çıxışını. Müəllifi gizlədərək verin onu  Əliyevin savadını, nitq qabiliyyətini tərifləyən birinə. Deyin ki, qardaş, bunu oxu və qiymətləndir, de görək necə bir mətndi? Bu eskprimenti etsəniz nəticəni mənə də yazın.



İlin günün bu vaxtı, bu söhbətlər hardan yadıma düşdü? Axı bu ilə bizim hökumət, onun zati-müqəddəs rəhbəri pambıqla start vermişdi. Dövlət başçısı öz bahalı kostyümuna  toz torpağının qonmasına da dözərək pambıq tarlalarına özün vurmuşdu. Az qala belə təbliğat gedirdi ki, "ağ qızıl" revanş edib bizi sosialızmə aparacaq. Qışın astanasına məni fikir götürüb: Görəsən, o sadəlövh məktəbli Natiqlər indi də varmı? Varsa, onlara niyə bir şey uydurub demirlər ki, yazda pambıqla bağlı deyilən, verilən o sözlər noldu?
Sosializmə çatırıq, yoxsa hələ sosializm yolunu Ziya müəllim təmir edir?

21.12.16

"Siyasi məhbuslar"dan bunu heç gözləməzdim

Biz həmişə demişik ki, siyasi məhbuslar günahsızdır. Məni bağışlayın, bir doğma qardaşım, xeyli sayda dostum vicdan məhbusu, siyasi məhbus olsa da, mən daha belə qələt eləmək fikrində deyiləm.
Siyasi məhbuslar betər günahkarmış.
Odur, Avropa prokurorları üzə çıxardı ki, siyasi məhbuslarımıza görə yazıq büdcəmiz 3 milyon ziyana düşüb. 3 milyon hələ aysberqin görünən hissəsidir. Binəva hökumətimiz gedib bu siyasi məhbuslara görə Avropanın moşenniklərinə 3 milyon avro pul, kürü, xalça xərcləyib (Ətraflı BURANI BAS OXU) . Ki, onlar mötəbər məclislərdə Azərbaycanı pisləməsinlər, deməsinlər ki, Azərbaycanda insanları haqsız yerə damlayırlar.
Siyasi məhbuslarımıza görə büdcəmizin incəlməsinə son qoylsun!

Buna görə, o "ziyanxorları" dərhal türmədən açıb buraxmaq lazımdır ki, büdcəmizin yükü bir az azalsın. Yoxsa, belə olmaz, bəylər və xanımlar. 3 milyon avronun üstün düzəldib, Göyçayda ildə iki dəfə "Nar bayramı" keçirmək olar.

19.12.16

Mollalar, Nobelçi alim və siqaret

Qardaşlar, dünən vəhabi mollanın "şahmat oynamaq böyük günahdır" məzmununda xütbəsin yaydım, baxdıq güldük. Sizi məlum edim ki, vəhabilikdə siqaret də haramdır. İndi o məzmunda bir xütbə atsam yenə də gülüşəcik. Sözüm başqadır.
Mollaların sözü ilə oturub duran adamlar deyilik. Axı onları 7-ci əsrdə yaşayan müasirlərimiz sayırıq. Bizim üçün əsl alim sözü keçərli olmalı deyilmi? Bəli!
Elə isə dinləyin, gülü burnunda Nobel mükafatı alan türk alim Əziz Sancar deyir ki, xərçəngi qabaqlamaq istəyirsinizsə siqaret çəkməyin! Onun fikrini tam olaraq, BURANI BAS OXU)
Neçə nəfər o alimi dinləməyə, onun dediklərinə əməl eləməyə hazırdır? 
Axı o molla deyil, eşidəcik onu? Mən eşitməyə başladım, sizi bilmirəm.
PS. Xitabım qardaşlara ünvanlansa da bəzi bacılar da statusumdan nəsibin ala bilər.

(facebook, 2015 dekabr qeydlərimdən)

13.12.16

Ənvər Seyidovun xosunvay olması barədə

Mənfur rejimin qansız lakeyi Ənvər Seyidovun azarlaması barədə bu gün xəbər yayıldı. Dedilər, ölür. Bədbəxtlikdən bu sətirlər yazılanda o hələ də fani dünya ilə xüdahafizləşməmişdi. Möcüzə baş verməsə, yəqin ölən də deyil. 
Bunlar bizim tayımız deyillər ki, yanılarından yel ötəndə pnevmaniya tutub gəbərsinlər. Yaxşı səhiyyə xidmətindən bəhrələnmə, keyfiyyətli qidalanma, stressiz (arsız daha yerinə düşür) həyat və şübhəsiz, əlaqədar orqanlarındakı "ağ tük" onların ölümün bu qədər asan eləməz. 

Ənvərlər hələ bizim kimi binəsibləri çox yeyib-bitirib, sümüklərimizi də gəmirəcək. Bu heç. Söz açmaq istədiyim mövzu, hər belə hadisələr vaxtı "əxlaq polisləri" və "humanizm doktorları"nın gözümüzü qıpıq etmə təşəbbüsləridir.
Onlar Ənvərin gorbagor olma perespektivinə sevinənləri danlayır, xəstəhal olmuş adama qarşı ancaq “acil şəfalar” arzulamağın müstəhəbliyindən bəhs edirlər. 
Bəs nə?! Sivil və ziyalı insan belə şeylərə sevinməməlidir. Gözüm kəlləmə çıxır. Bu tələyə hətta ağıllı adamlar da düşür.


Ənvər kimdi? Mən uzaq keçmişə gedib onun OMONçulara, müxaliətçilərə necə ağır və ədalətsiz hökumlər çıxardığın yazmayacam. Axı o gün oldu; bu adam Heydər Əliyevin çoxsaylı büstlərindən birinə iki kəlmə söz yazdığı üçün Qiyas adlı parlaq bir gəncimizə 10 il həbs cəzası verdi. Mən sizin duyğu orqanlarınızın geniş imkanlarına heyrət edirəm, yoldaşlar. Siz həm Qiyasın urcah olduğu o hökm üçün qüssələnə bilirsiz, eyni zamanda o şərəfsiz hökmü verəna dam xosunvay olanda kədər damarınız tutur.
Başa düşmək lazımdı. Ənvərlərin ölməsinə, yaxud xosunvay olmasına sevinənlər siz deyən şeyləri çox yaxşı bilir. Bilir bu zavallı xalq. Ancaq nə etsin. Onun əlində artıq pozulmuş haqqının bərpası, yaxud tapdalanan haqlarınına adekvat olaraq gülməkdən, sevinməkdən, nifrət etməkdən savayı heç nə qalmayıb. Fikrimi izah edə bilirəmmi? 
Biz Ənvərlərin qanun, hüquq qarşısında yaramazlığını, cinayətini qiymətləndirə bilsək, onları qanun əsasında layiq olduğu statusa məhkum edə bilsək nə vardi ki... O zaman heç onlar xəstələnəndə, öləndə bizim də kədər damarımızın implusu artardı. İndiki halda- ölkədə haqsızlığın, ədalətsizliyin zirvəyə çatdığı bir halda zalım birinin xosunvay olmasına sevinmək, bu sevinci aşkar nümayiş etdirmək ən insani davranışdı, ən inqilabı aktdır. Mənə inanmırsınız? Özünüz bilərsiniz, mən heç. Bəs böyük humanist Viktor Hüqoya sözünüz nə olacaq.  Tənbəl olmayın, götürün “Səfillər”də “Yepiskop nəməlum bir işıq qarşısında. Onuncu fəsil” bölməsini oxuyun. Razılaşmasanız, mən də yenidən düşünüb daşınmağa söz verirərm. Həmin fəsildən bir hissəni paylaşıram.

12.12.16

Baxma, o dəmiryoluna baxma

2010-ci ildə Bakı-Tblisi-Qars adlı dəmiryolu xətti istifadəyə verilməli idi. İldən ilə uzatdılar. Bu gün, sabah. Bu gün, sabah. Milyardları həzmdən keçirdilər. Hələ də yolu istifadəyə verə bilməyiblər.
Ancaq nolsun, Pezident Yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzi xarici ölkədə BTQ dair kitab çap edib. Zalım uşağı çox strateqdilər e. Bahar gəlmədən gül olub açıblar.
Necə ki, yoxsulluğu İlham Əliyev kağız üzərində ləğv elədi, dəmir yolu da o cürü. Kitablarda, qəzetlərdə qatarlar Bakıdan Qarsa, Qarsdan Bakıya gedir. 
Əsas olan da budur.

"Bəxtsiz gəlin" barədə o biri QEYDLƏRİ BURANI BAS OXU
Arkadaş, hanı bes o verdiyin sözler?


"Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-nin sədri Cavid Qurbanov  2016-ci ilin mayında verdiyi açıqlama

Nəqliyyat Nazirliyinin saytında yazılır ki, dəmiryolu 2015-in ikinci yarısı istifadəyə veriləcək.

Qızını öldürmək istəyən Mirzə Cəlil

Mirzə Cəlili yenidən tanımaq üçün “Xatirələrim”i oxmağınız vacibdir

Cəlil Məmmədquluzadənin orta məktəblərdən şüurlarımıza hopan bir fotosu var. Bu sətirləri oxuyan kimi yəqin… dərhal gözünüz önünə o foto gəldi: bığları yuxarı dartılan, dolu sağlam sifətli və bir az özündən razı, kefli bir obraz…
Mirzə Cəlilin yazıları da bir başqa aləmdir. Böyük acılardan yazsa da, onun əsərləri dodağımızı qaçırdır, kefimizi açır. Adam onun əsərlərini oxuduqca deyir; nə ola bu adamın yanında olasan, doyunca söhbət edə, zarafatlarını dinləyəsən. Beləliklə, beynimdəki Mirzə Cəlil çox şən biri idi. Həmidə Xanım Cavanşirin “Xatirələrim” kitabını oxuyanacan.

Qorxaq, şübhəcil, vasvası…

Bu kitabı ərsəyə gətirən Mehriban Vəzirdir, bu iş üçün mən ona təntənəli surətdə təşəkkür edirəm.
Həmidə xanımın bu kitabını mən cana faydalı əsərlər sırasına salmışam və kitab oxumağı bacaran bütün insanlara onu şiddətlə tövsiyə edirəm. “Xatirələrim” bizə Mirzə Cəlili və onun zamanını anladan ən sanballı mənbələrdəndir. Həmidə xanımın anlatdığı Mirzə Cəlil şüurumdakı Mirzədən fərqlidir. O, vasvasıdır (otağına belə elan yazıbmış: xahiş edirəm mənimlə əllə görüşməyin, uzun söhbətlərlə başımı qatmayın) əsəbidir, qaşqabaqlıdır və qorxaqdır.
“Çox ehtiyatlı və şübhəcil idi. Bəzən çox qorxaq olurdu. Tək-tək adama inanırdı. Gecə yatarkən otağın bütün qapı-pəncərələrini bağlayırdı”.

Övlad qatili olacaqmış

400 səhifəyə qədər kitabda Mirzənin bircə zarafatını da görməyib xeyli təəccübləndim. Əvəzində onlarla yerdə belə qeydlər var: “Mirzənin kefi yox idi”, “Mirzə əsəbi idi” və s. Bəli ümumiləşdirilmiş formada bir-iki yerdə Mirzə Cəlilin kefinin kök olduğu yazılıb, amma ailədə, dostları ilə bağlı bircə dodaqqaçırdan da xatirə yoxdur.
Mirzə Cəlilin sinirlərinin çox oyaq olmasına dair bir əhalvatı onun özünə istinadən Həmidə xanım belə yazır: “Mirzə Cəlil 1898-ci ildə Naxçıvanda yaşayanda bir yaşlı qızı bərk ağlayırmış, uşağı sakitləşdirmək mümkün deyilmiş. Uşağın çığırtısından bezən Mirzə onu quyuya tullayıb canını qurtarmaq üçün qucağına alır və… yolda fikrini dəyişir”.

AXC və Sovet Azərbaycanına qarşı biganəlik

Mirzə Cəlilin qorxaqlığı başadüşüləndir. Azı dörd dəfə onun barəsində (Bakıda, Qarabağda, Iranda, Tiflisdə) ruhanilər ölüm hökmü çıxarır. Hökm olsa da bunu reallaşdırmaq kimsəyə qismət olmur. Mən bu məqamı Azərbaycandakı jurnalist qəsdləri ilə tutuşdurdum. Deməli, dövlətin marağı yoxdursa, yazar haqqında ha hökm çıxarsınlar, onu həyata keçirmək asan deyil.
Mirzə Cəlilin AXC və sovet Azərbaycanına da münasibəti birmənalı olmayıb. Həmidə xanım bir tərəfdən yazır ki, onun da, ərinin də Müsavat hökumətinə münasibəti yaxşı olmayıb, onların Həmidə xanıma deputat olmaq təklifini rədd edib. Amma maraqlı burasıdır ki, türklərin Şuşada nizam-intizam yaratmasını, ermənilərin təcavüzünü dayandırmasını xoş sözlərlə yad edib. Bakını azad edən Nuru Paşanın Ağdamda onlarda qonaq qalmasına da Həmidə xanım ayrıca diqqət ayırıb. AXC-nin yıxılmasından sonra qurulan Sovet Azərbaycanına münasibətini isə biz sözlərdə yox, əməllərdə görürük. Mirzə Cəlilin ailəsi AXC yıxılandan dərhal sonra “bu yerlərdə rahatlıq itdi” deyib, Irana üz tutur.

Əlyazmalar yanır

Ara sakitləşəndən sonra Azərbaycandan geri dönüş dəvəti alan Mirzənin Azərbaycan rəhbərliyinin əksəri ilə əlaqəli olsa da nə jurnalı, nə də özü üçün heç bir şəraitlə təmin edilmir. Ona verilən ev o qədər dar olur ki, hətta ailə üzləri sığışmır.
Təsirli səhnələrdən biri də bu: 1931-ci ildə evin soyuqluğu ucbatından Mirzə Həmidə xanımın israrına baxmayaraq, əlyazmalarını sobaya atıb otağı isidir…

Çara da xiffət edirik

“Xatirələrim”də heyran qaldığım bir məqam da Çar sisteminin poçt xidməti oldu. Belə görünür ki, insanlar o zaman bir-biri ilə çox rahatlıqla məktub əlaqəsi qururmuşlar. Məktublar indiki kimi orda-burda itib batmırmış (Yasamal məhkəməsi ilə bizim redaksiyanın arasında 2 km məsafə var, amma bu qədər yaxından məktub bəzən bir aya gəlib çatır).

Zəhmət heç vaxt ayıb deyil

Mən mediada çalışan və öz qələmini şərə satan çox insanları tanıyıram. Onların ən böyük özünümüdafiəsi belə olub: mən yazı adamıyam, azad, tənqidçi mətbuatda da balamı saxlamaq üçün pul yoxdursa, neyləməliyəm. Mən neçə dəfə belələrinə demişəm, gedib qoyun otar, göyərti sat, təki vicdanla yaşa! Onların cavabı: mən qələm adamıyam!!
Mirzə Cəlil də qələm adamı idi, düşünmürəm, səngərdəyişənlər ondan daha yaxşı yazsın. “Xatirələrim”də oxuyuruq ki, o boyda nəhəng Mirzə Cəlil günlərini təsərrüfatda keçirib, pambıq əkib, taxıl biçib və s.

“Ermənipərəst Amerika”

Bizdə çox yanlış olaraq, özümüzdən başqalarına qarşı etimazsızlıq var. Bizə çox vaxt elə gəlir ki, bütün dünya dövlətləri, xüsusən xristina dövlətləri sıradan çıxmağımız üçün gecə-gündüz düşünür. Amerikanın, Avropanın ermənipərəst olması barədə AzTV-dən saatlarla tezislər eşitmişik. Bir xatirə yazım, bəlkə başqaları ilə münasibətlərimizi götür-qoy etmək üçün vəsilə oldu. Həmidə xanım bildirir ki, 1918-ci ildə Qarabağı dəhşət aclıq bürüyür. Bu zaman xəbər gəlir ki, Amerikadan doktor hartman adlı biri Şuşanın erməni səmtində yerləşib və ermənilərə yardım edir. Həmidə xanım tərəddüdlə o həkimlə görüşə gedir və müsəlman şuşalıların acınacaqlı vəziyyətindən söz açır və… “doktor məni dinləyib həmin saat sərəncam verdi. Onun göstərişi ilə mənə böyük həcmdə pul verdilər. Sonra qənd, çay, qəhvə, müxtəlif dənli məhsullar və başqa ərzaq növləri ilə yardım etdilər”.
Yazını uzada bilərəm, ancaq daha yaxşısı kitabı təcili tapıb oxumağınızdı.

Qeyd: Bu məqaləm "Azadlıq" qəzetinin 16 Avqust 2012 sayında dərc edilib. Link BURDA

11.12.16

Lenin Lütfüzadə və Əliyev rejimi


İqtibas V.İ. Leninin "Materializm və empriokritisizm" əsərindən götürülüb.