Ad günü problemi

Bu risalə azman mühərrir Səbuhi Məmmədlinin “Şərq” qəzetinin ad günündən reportaj yazmasına təpkidir
Adı, soyadı başına bəla olan doktor Əli Şərətinin kitablarının arasında sizin rastınıza nə vaxtsa “İnsanın dörd zindanı” adlı bir yazısı çıxacaq. Bu sənətkarın 1970-ci ildə etdiyi məruzədir, sonra kitaba salınıb. Söz gəlişi deyim ki, Əli Şəriətinin 20 cild civarında kitabları çap edilsə də, müəllim onlardan klassik mənada 3, 4-ün yazıb, qalanları onun məruzələri, konfranslardakı çıxışlarıdır. Lakin, o çıxışlar, məruzələr o qədər sistemli, əhatəli olub ki, onları kitaba salanda məzmunsuz söz yığını təsiri bağışlamayıb.
***
“İnsanın dörd zindanı”nda müəllif göstərir ki, biz insanlar doğuluşdan bizi əhatə edən təbiətin (1), tarixin (2), cəmiyyətin (3), öz eqomuzun (4) əsarətindəyik. Onun təbirincə əsl insanın missiyası bu zindanlardan özün azad eləmək, dörd yanı alan bu divarları, eləcə də özünü söküb təzədən yığmaqdır. O bu prosesi “iqbal” adlandırır.
Mən ağır söhbətlərlə bu istirahət günü zəhlənizi tökmək istəmirəm, buna heç öz gücüm də çatmaz. Məqsəd qisaca “tarix zindanı”ndan vasitə kimi istifadə edib, məni həmişə narahat edən bir hal barədə fikir mübadiləsi yaratmaqdı.
***
İki ildir, facebook və başqa sosial şəbəkələrdə doğum günümü gizlədirəm. Məqsəd təbriklərdən qorunmaqdı. Hələ ki bu planlaşdırdığım effekti vermir, bəzi çox diqqətli detektiv yoldaşlar hardansa duyuq düşür, bu günü müəyyən edir. Ancaq mən ruhdan düşməmişəm. Əminəm, yaxın gələcəkdə bu lənətlik günü bəşəriyyətin hafizəsindən silməyə və beləliklə onları da, özümü də lazımsız narahatlıqdan xilas edəcəm.
Bu eqoizimim deyil, əksinə eqoizmə mini üsyanımdı və nə qədər ki, yurdumuzda ağır və ciddi problemlər covlan edir, özümüzü belə şeylərlə əsarətdə saxlamaq bizə yaraşmaz. Bəli, ad günü təbrikləri (qəbul eləmək və yollamaq) bir əsarətdir. Əli Şəriətinin müəyyən elədiyi dörd zindanın dördü də bu ad günləri təbrik və tədbirlərində gizlənib.
***

Vaxtınız olanda diqqət edin, illah da “facebook”da ad günləri təbriklərində biz nə oyunlardan çıxırıq? Qiymətsiz adamlara qiymətli sözləri israf edirik. İstisnasız olaraq hamını tərifləyirik- axı bu “zindanın qaydasıdır”, ad günündə pis söz demək olmaz. Nəhayətdə, özümüzü də o “quş qoymaq üçün” elədiyimiz təbrik mətnlərinin əsirinə çeviririk, o biri yandan da bir gündə 2, 3 min təbrik qəbul edən soydaşımızı eqo çəlləyinə salıb bədbəxt edirik. 
Mən nə qədər adam görmüşəm, çox səmimiyyətlə bu külli miqdarda gələn təbriklərdən sonra belə status yazır: “Dostlar, hamınıza cavab verə bilmirəm, minlərlə təbrik, mesaj gəlib. Çox sağ olun”.
Kimsə bu tabloda özünü görsə, hirslənməsin, bunu mən də vaxtı ilə eləmişəm, əsla kiminsə qəlbini qırmaq üçün yazmadım. Mən belə sadəlövhlüyə güləcək qədər müdriklikdən xali deyiləm, əksinə hər dəfə belə şeyi görəndə qəlbim qübar edir. İstəyirəm həmin an, o gözəl insana yazım ki, müsyö, madam sən belə elə, gələn il sil hər yerdən ad günlərini gör 10 nəfər səni təbrik edəcəksə, xəbər elə sənə xalis “Şampan şərabı” yollayım. Bu reallıqdı, özü də acı reallıq zad yox. Bu təbii haldı. Dünyaya gəlmisən, lap yaxşı, get işinlə məşğul ol.
İfrata varmış kimi görünməyim, ad günü tədbirlərinin ailə çərçivəsinə, qohum, dost arasında qeyd olunmasına normal, hətta yaxşı baxıram. Təbii, bunu biznes alətinə çevirmədən (sən ad günümə filan şeyi al, mən də filan forması). Bundan başqa ömürünü müəyyən bir həddə (məsələn 50) şərəflə daşıyan, həyatda yaxşı nümunələr yaradan insanları təbrik yağışına tutmaq da pis deyil. Ancaq indi qarşılaşdığımız mənzərə fövqəladə acınacaqlıdır. Cavan cavan uşaqlar təbrikin çox gəlməsi üçün nəzirlər kəsir, təbriki az olanlar dünyadan əhdini kəsir, depressiyaya girir və s. Bizim gündəmimiz “ad günləri” ilə formalaşmağa başlayıb. Mən sizləri bu gedişata qarşı mini üsyana səsləyirəm.
Bitmədi, yazının ikinci hissəsi də var.