Şahla əl tutan azərbaycanlı

İran şahı Rza Əziz Abbası "idmanın inkişafına xidmət" medalı ilə mükafatlandırı
“Gözlərinin qadasın alaram, bu ölkə pisin pisi, yaxşısının ən yaxşısı var. Qalır sənin onların hansısnı seçməyin. Bir də bu ölkə ailənin düşmənidi. Bax mənə, mən yox e, arvadım məni boşadı getdi. İndi uşaqlarımın da hərəsi bir yandadı. Bir qızın gecələr gəlir mənlə qalır”.
Həmsöhbətim 88 yaşlı gimnastdı. Əziz Abad. Onu mənə belə tanıtmışdılar ki, İranın devrilən şahı Məhəmməd Rzanın mühafizəçisi olub. Dərhal nömrəsini tapdım, danışıb müsahibə istədim vaxt aldım.

Onunla Kalifoniyanın Walnut Creek şəhərindəki imkansızlar üçün tikilən sakit və gözəl mənzilində görüşdük. (ABŞ-da belə evdə yaşamaq haqqı o adam qazanır ki illik gəliri 40 min dollardan aşağı olsun).
Mənə verilən informasiya düz çıxmadı. Adam şahın mühafizəçisi olmayıb, sadəcə bizim camaatı bilirsiz də, samanı Zaman edənlərdənik. Ancaq bu 88 yaşlı insanın həyatına ötəri nəzər salanda görürsən ki, şah oldu olmadı, onun ömürü sanballı bir romandı.  Gəlin, o “romandan” bir neçə səhifə vərəqləyək.
Quru və rəsmi bioqrafiyanı belə icmal edə bilərik. Əzizin ana anası bolşevik inqilabından sonra Bakıya gəlib.

ABŞ-da "imkansızlar" üçün ev
  O Bakıda doğulub. Yuxarı Dağlı məhəlləsində 6 nömrəli məktəbə gedib, məktəb vaxtından gimnastika ilə məşğul olub. 1937-ci il repressiyaları bu ailədən də yan keçmir, onun atasın bir il həbs edirlər. Sonra ou buraxırlar, başqa iranlılarla birgə üstüaçıq gəmi ilə İrana yollayırlar.
Əziz burda da idmanın davam edir və bu sahədə uğurları böyük olur. 58-ci ildə Moskvada keçirilən giminastların dünya çempionatında, daha sonra Yaponiyada keçirilən  olimpiya oyunlarında İranı təmsil edəcək qədər peşəkarlaşır.  Bununla da onun Şahla təması başlayır. Danışır ki, şah ildə iki dəfə Novruz Bayramında və ad günündə idmançıları qəbul edərmiş. Bu görüşlərdə şahdan xüsusi diqqət gördüyünü deyir müsahibim. Babalı öz boynuna əlavə edir ki, şah onu açıq sözlü kimi tanıyırmış, ona görə yanına çağırıb soruşurmuş ki, sən o tərəfdən gəlmisən, inqilabçı balasısan de görüm, filan işi görürəm, camaat necə qarşılayır filan.
İran İslam İnqilabından az sonra Əziz Abad ABŞ-a gəlir. 4 ildən sonra o ailəsini ABŞ-a gətirir. Onun 7 uşağı var. İllər keçir arvadı uşaqlarını da götürüb Əzizdən ayrılır. O, bu məsələni ABŞ-ın qadınlara verdiyi ifrat azadlıqla əlaqələndirir. “Sənin həddin nədi arvada nəsə deyəsən. Mənim xanımım da bir gün belə məni boşadı. Hə, mən yox, o məni”.
Təxminən 5 il əvvəl Əziz bəy həyətlərində ağlayan bir Zaqafqazilayı rus zənənlə tanış olur. Evə gətirib onu özünə arvad edir. Amma bu zənən də vətəndaşlıq alan kimi evdən qaçır. Bunarı qoyaq bir qırağa...
Əziz bəy, yuxarıda yazdım, dövlətin onun kimilər üçün ayrıdığı evdə yaşayır. Bu ev üçün o ayda 200 dollar kirə haqqı verir. Çox deyil, nəzərə alın ki o ayda 5 min dollar  pensiya alır. Bu yaşlı bir kişinin evinə heyran olmamaq mümkünsüz. Heç yuxunuzda da görə bilməzsiniz ki, birincisi Bakıda bu yaşda adam qalsın, ikincisi bu yaşda adam evinə xüsusi dizayn versin.
Necə br dizayn, onu da yazım.

Birincisi, divarda onun ömür yolunu əks etdirən əlamətdar foto stent var. Bundan başqa evin içində o ailə muzeyi yaradıb. Atasının qəlyanın, anasının simovarın və s şeyləri ora düzüb.
Evin divarında ata anasının fotosu ilə yanaşı əsas üçn dinin simvollarını da vurub.Kitabxanasının başında Quran, Tövrat, İncili (1982-ci ildə ABŞ-da azərbaycanca çıxan bu İncilin tərcüməçisi tanıdığımız Mirzə Xəzərdi).
atasından qalma qəlyan
Dini baxışları barədə qısa söz açan Əziz bəy mənə bir fars məsəlini çəkir.
 Bu təqribən bizim “palaza bürün ellə sürün” deiminə təndir: istəyirsən rahat yaşayasan camaatla heç bir məsələdə müxaliflik eləmə.
O deyir ki, elə bu müxaliflikdən qaçmaq üçün uşaqlığından namaz da qılıb. Amma onu biz hər hansı formada dindar, din düşüncəlis aya bilmərik. 

Adam bütün dinləri qəbul edir, deyir əsas məsələ “yaxşı düşünün, yaşxı danışıb, yaxşı əməl etməkdir”.
Onun evimində divardan vurulan Zeynəb xanlarovanın fotosu diqqətimi çəkdi. Bir də baxıram ki, stolun üstündəki podnosda da Zeynəb Xanlarovanın rəsmi.
“Biz Zeynəbi çox sevərək. Rəhmətlik anam parkinson xəstəsi idi. Zeynəbin konserti idi, apardım düz qabaqda oturtdum. Əllərini əsməkdən güclə saxlayan anam Zeynəbin oxuduğu bu bayatını
“Dağları gəzdim gəldim
Daşları düzdüm gəldim
Yarı bivəfa gördüm
əlimi üzdüm gəldim” eşidən kimi qoy götürdü. Hamımız heyrət elədik. Zeynəb də gəldi anamla görüşdü. Bakıya dəvət elədi bizi...

Söhbətin davamın sabah edərik, indi yorğunam
J