Ana içeriğe atla

Gülməli tiranlar


“Qanun” nəşriyyatı bu yaxınlarda ünlü yapon yazarı Murakaminin “Norveç meşəsi” romanını ana dilimizə çevirərək, yayımlayıb. Azərbaycan gəncliyi üçün maraq doğuracaq bu romanı daha çox insanın oxumasını gözləyirəm. Ondan sonra roman haqqında ayrıca yazım olacaq.
Bu gün sadəcə, romandakı bir qəhrəmanın işlətdiyi fikri yazıma vasitə edəcəyəm. Varlı balaları ilə bir məktəbdə oxuyan kasıb uşaq sonra öz dostuna iztirabını belə izah edir. Varlıların bəzən özlərinin də bilmədiyi bir xoşbəxtliyi olur. Onlar ciblərində pul olmayanda bunu rahatlıqla deyə bilirlər. Kasıbın isə, özəlliklə imkanlılar arasında yaşayan, çalışan, oxuyan kasıbın belə rahatlığı olmur. O, cibində pulunun olmadığını dilə gətirə bilmir, gizlədir, bu haqda susur.
Qəhrəman bu vəziyyəti gözəl və yaraşığı olmayan xanımın bəzənməyilə müqayisə edir: “Gözəl qız bəzənməyəndə rahatca deyir ki, bu gün makiyaj etməmişəm, pis görünürəm. Çirkin isə bunu deyə bilmir, desə belə, bu, gülməli çıxar”.
Sizə qəribə gəlməsin, Murakamının bu qeydlərini mən demokratik dəyərlər baxımından çox ciddi qiymətləndirirəm. Səbr edin, anladıram.
Demokratik cəmiyyət olmanın, demokrat olmanın bir vacib göstəricisi də insanların onları idarə edənlərə gülməsinə imkan verməkdir. Özü də açıq gülüş, ictimailəşmiş gülüş...
Konkretləşdirək: özünü regionun analoqsuz lideri və super demokratı sayan Ilham Əliyevin bir karikaturasını görmüsünüzmü?
Hə, mən görmüşəm, çox az da olsa, belə şeylər var. Lakin bunlar nəşrlərdən kənarda qalan, gizli yaradıcılıq nümunələridir. Qəzetlərin, jurnalların üzü bu iş üçün bağlıdır.
“Bizdə bu işi bacaran adamlar yoxdur” deməyə cəhd etməyin, çünki hökumət nəşrlərində müxalif insanların xeyli karikaturaları çıxır. Üstəlik, biz indi lənətlənən “92-93"-cü il qəzetlərini vərəqləsək, o səhifələrdə həmin dövrün rəhbərlərinin bol-bol karikaturalarını görə bilərik.
Əbülfəz Elçibəyin karikaturasını o vaxtlar AXC-nin sağ əli sayılan ”Azadlıq" qəzeti də yayımlayıb.
“Bu nədir?” sualını bizim üçün Murakami cavablayıb.
Despotlar gülüş obyekti kimi qəzetlərə düşməkdən qorxurlar. Çünki onlar zatən gülməlidirlər. Onların nitqləri, davranışları, analoqsuz layihələri əvvəl heyrət, sonra isə xalqda gülüş yaradır. Bu gülüşün isə açıq forma alması, ictimailəşməsi diktatorları “çirkin qız” kimi sıxır, kompleksin altında əzir.
Demokratlar isə karikaturalarından da həzz alırlar. Yanlış etdikləri bir işin karikaturaya çevrilməsi onları əsəbiləşdirmir. Əksinə, bu onların öz fəaliyyətlərinə düzən verməsi üçün bir səbəb olur.
 Yaxınlarda Türkiyənin eks-prezidenti Turqut Özal haqqında bir yazı oxudum. Mərhum Özalın prezident olarkən bir özəlliyi də öz ofisində karikaturalarından sərgi düzəltməsi imiş. T.Özal hər gün işə gəlib-gedəndə karikaturalarına baxarmış. Əziz qonaqları gəldikdə ilk göstərdiyi yerlərdən biri karikaturları olarmış. Məmləkətin hansısa guşəsində sanballı karikaturasının çıxdığını eşitdikdə, köməkçisini işə qoşar, karikaturasının orijinalına yaxşı pul ödəyib alarmış Özal...
Ilham Əliyevin ofisinin içində belə bir sərgini təsəvvür edə bilirsinizmi? Bizim dövlət aparatındakı bütün sərgilər birmənalı olaraq Heydər Əliyevin həyat və yaradıcılığını tərənnüm edir. Bizim saraylarda sərgilənən əsərlər zəlimxanyaqubların məhdiyyələri üçündür. Və biz artıq bunun sirrini bildik. Diktator “bax, bu işi görərkən çox gülməli idim” deyə, bunu özünə belə, etiraf edə bilmir. Axı onlar nə zaman gülməli olmadılar ki...
Bir iş var ki, onların xalqa bəxş etdikləri gülüş də acı olur...

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kimin imkanı yoxdu, işıq, qaz pulu verməsin!

Şamaxı sakini ilə İlham Əliyevin arasında olan bu söhbəti neçə ildi axtarırdım. Şükür, tapdım. Bu çox maraqlı və qanunsuz söhbətdi. Oxuyun. Tarix, 26 aprel 2005-ci il " Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Şamaxıya səfəri çərçivəsində rayonun mərkəzi bazarına da baş çəkmiş, yerli sakinlərlə görüşüb söhbət etmiş, onların problemləri, qayğıları ilə maraqlanmışdır. Sakin: Cənab Prezident, mən xəstə adamam, 100 manat pensiya alıram. Amma işıq, qaz pulunu ödəyə bilmirəm.
Xahiş edirəm, mənə kömək edin. İlham Əliyev: Sizə qaz verilir? Sakin: Verilir. Allah ömrünüzü həmişə uzun eləsin. Mən ayaqüstə əsirəm, dura bilmirəm. Mənim bu halımda
gəlib başımın üstünü kəsdirirlər ki, 100 min manat pul verməlisən. Sənin dərdin alım, mən o pulu haradan alım?
100 min manat (10 şirvan) pensiya alıram. Onu da işığa, qaza verim, bəs nə ilə dolanım? İlham Əliyev:  Mən dəfələrlə «Azəriqaz»a da, işıqla məşğul olanlara da demişəm ki, kasıb şəraitində yaşayanlardan pul alınmamalıdır. İmkanın olanda verərsən. Sakin: Mə…

Tənzilə Rüstəmxanlının "qəhrəmanlığı" haqda bir kaç kəlimə

“Mən heç zaman sizin “qəhrəman” hesab etdiyiniz Əli Kərimlini lider hesab etməmişəm. Onları bu tədbirə də özüm dəvət etməmişəm. Çünki sırf mənim təşkil etdiyim tədbirdir ... Bilirsiz, müxalifətdə olmaq o demək deyil ki, milli maraqları satasan. İnanın ki, sabah Türkiyədəki kimi bir hadisə olsa və Azərbaycanın taleyi həll olunsa, xarici fondlardan maliyyələşən şəxslər ABŞ-ın tapşırıqlarını yerinə yetirəcək”.
Bu sözləri « Azəri-Türk » Qadınlar cəmiyyətinin sədri Tənzilə Rüstəmxanlı deyib. Tənzilə Rüstəmxanlının belə qəzəbli bəyanat verməyə vadar edən ona tutulan irad olub. İrad bu olub ; Yasəmən Qaraqoyunlu adlı çıxışçı deyib ki, ay xanım, Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin 25 illiyinə dair (anan ölsün ay müstəqillik !) tədbir keçirirsən, ancaq bu müstəqilliyin əldə olunmasına liderlik edən adamları, təşkilatları qoymusan qırağa, jalə şirəsi ilə bəslənənləri çağırıb oturtmusan yuxarı başda. Bu yava işdir axı.
Tənzilə xanım da, lap başda oxuduğunuz çılğın bəyanatı respublika ictimaiyyətini…

Əli Insanovun məhkəməsindən zəruri qeydlər...

«Qolum quruyaydı İlham Əliyevə «bəli» dediyim yerdə...»

«Təəssüf edirəm ki, Heydər Əliyevə inandım...»

Keçmiş səhiyyə naziri Əli Insanovun dünənki məhkəməsində iştirak etdim. Bu həm də vədə sadiq olmaq idi. Noyabrda Insanov mətbuat vasitəsilə ictimai-siyasi fəallara müraciət etmişdi. Bildirmişdi ki, Avropa Insan Hüquqları Məhkəməsinin qərarı əsasında keçiriləcək məhkəmə iclaslarında mühüm fikirlər açıqlayacaq. Ona görə də xahiş edirdi ki, müraciət ünvanladığı şəxslər onu diqqətdə saxlasınlar.

***

Həmin vaxt “Azadlıq”da “Əli Insanov barədə bir xatirəm və gözləntim” (18 noyabr 2013, məqaləni internetdə oxu- http://bit.ly/1b7SKVK) adlı məqalə yazdım və bu fikirlərlə bitirdim: “Əli Insanovla bağlı məsələni diqqətdə saxlayacağam. Ümid edirəm ki, 2007-ci ildə məhkəmədə olduğu kimi, göstərdiyi parlaq çıxışlarla yenidən xalqımızın atəşli qəlbinə su səpəcək”.

Sözümü tutdum, Əli Insanov da sağ olsun, ümidimizi doğrultdu. Dünənki məhkəmə performansı, çıxışları, replikaları, sovet ədəbiyyatında …