Ana içeriğe atla

Sizi güdürlərsə, siz də gizlənin - bu, çətin deyil

İnternetdə təhlükəsizliyinizi qorumağın sadə yolları haqda

Parol

Təhlükəsizlik hər yerdə parolunuzdan başlayır. Internetdə əsas istifadə etdiyimiz 3 alət var: Facebook, e-mail və Skype. Bunların hər birinin “canı” bir şeydədir - PAROLda.
Unutmayın, parolunuz 8-16 simvoldan ibarət olmalıdır. Parol üçün rəqəmlər, böyük, kiçik hərflərin istifadəsi məsləhətdir. Heç zaman özünüz ilə bağlı sözləri parol etməyin. 
Xakerlərin birinci və əsas addımı primitiv parol yoxlamaqdır! Bu üsul “bruteforje” adlanır. “Bruteforje” ilə nəzəri olaraq hər bir parolu sındırmaq olar. Uzaqbaşı belə parolu sındırmağın vaxtından söz gedə bilər. 

Parol kimi telefon nömrənizi, doğum tarixinizi, uşağınızın adını, maşınınızın nömrəsini lap tərsinə və yaxud rus əlifbası ilə yazıb istifadə etsəniz, bunu tapmaq çox asandır
Yaxşı parolun nümunəsi - hoaiYp3(al0FKz özünüzə belə bir parol fikirləşin. Belə parolu sındırmaqdan ötəri illər lazımdır. Çalışın bir parolu bir hesab üçün istifadə edin. Çünki bir parolu bir neçə server üçün işlətsəniz, parolun qırılması o hesabların hamısının əldən getməsi deməkdir.

Facebook
Facebook bir internet səhifəsidir. Əksər səhifələr kimi po defaultu “http” protokolu ilə işləyir. 
Http (hyper text transfer protokol) protokolun dərinliyinə getməyəcəyəm, əsas onu bilin ki, bu protokol heç bir kriptoqrafiya (“şifrovaniye”) işlətmir və ona görə istifadə üçün təhlükəlidir. Istənilən halda sizin hər bir bu protokolla istifadə etdiyiniz saytda fəaliyyətiniz izlənə bilər. Bu protokol barəsində ətraflı bu internet səhifədə oxuya bilərsiniz: http://en.wikipedia. org/wiki/HTTP

Təhlükəsizlik(conspiracy) internetdə çox vacib olduğundan “https”(http secure) protokolu yaradılıb. Bu protokol ilə istifadə etdiyiniz zaman sizin heç bir fəaliyyətinizi izləmək heç kim üçün mümkün deyil! Təsadüfü deyil ki, ərəb inqlabarı başlayan zaman facebook ve twitter https protokolunu dəstəklədilər!

Https protokolu necə istifadə etmək lazımdır?

Çox sadə - adres sətirinə, facebook.com əvəzinə HTTPS://facebook.com daxil edin. Ondan sonra açılan səhifəyə arxayınlıqla mailinizi və parolunuzu yazın.Facebook səhifəsində sağ yanda  hesab/ hesab tənzimlənmələri /Hesab Təhlükəsizliyi / mərhələlərini keçib orda da” https on” dəyişikliyi etmək lazımdır və bu su içmək qədər asandır. Mobil nömrənizi facebooka əlavə etməklə sizə əlavə təhlükəszilik qazanmış olursunuz. Burda “send me sms”(ve yaxud e-mail) funksiyasını qoşmaqla siz başqa bir adam hardansa sizin hesabiniza daxil olarsa dərhal xəbərdarlıq smsi alacaqsınız və müdaxiləni önləməkdən ötəri siz facebookdan təlimat alacaqsınız.
Xülasə, yadda saxlayın: Facebook.com yox,  https://facebook.com !
Bunu da bilin, əgər internetdə danışdığınıza adam da https  işlətmirsə, onun vasitəsi ilə sizi izləmək olar. Buna görə YOLdaşlar hamısı httpsləşməldirlər.
  
Skype

Burda heç bir problem yoxdu! Skype-də sizi heç cür izləmək mümkün deyil. Bircə unutmayın, skype-dən telefona zəng etsəniz, həmin telefonla sizi dinləmək mümkündür. Siz əksər smartfonlara skype yükləyib, bir reklamda deyildiyi kimi, rahat-rahat skype ilə danışa bilərsiniz.

Mail

Sadaladığım sadə 3 təhlükəsizlik üsullarından başqa internetdə hər bir fəaliyyət üçün kifayət qədər məxfiliyi dəstəkləyən servislər var. Məsələn, VPN (Virtual Private Network ) və məşhur Vikiliks-in istifadə etdiyi TOR (daha ətraflı burada https://www.torprocect.org).

(c) müəllif bir xeyrxahdır

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kimin imkanı yoxdu, işıq, qaz pulu verməsin!

Şamaxı sakini ilə İlham Əliyevin arasında olan bu söhbəti neçə ildi axtarırdım. Şükür, tapdım. Bu çox maraqlı və qanunsuz söhbətdi. Oxuyun. Tarix, 26 aprel 2005-ci il " Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Şamaxıya səfəri çərçivəsində rayonun mərkəzi bazarına da baş çəkmiş, yerli sakinlərlə görüşüb söhbət etmiş, onların problemləri, qayğıları ilə maraqlanmışdır. Sakin: Cənab Prezident, mən xəstə adamam, 100 manat pensiya alıram. Amma işıq, qaz pulunu ödəyə bilmirəm.
Xahiş edirəm, mənə kömək edin. İlham Əliyev: Sizə qaz verilir? Sakin: Verilir. Allah ömrünüzü həmişə uzun eləsin. Mən ayaqüstə əsirəm, dura bilmirəm. Mənim bu halımda
gəlib başımın üstünü kəsdirirlər ki, 100 min manat pul verməlisən. Sənin dərdin alım, mən o pulu haradan alım?
100 min manat (10 şirvan) pensiya alıram. Onu da işığa, qaza verim, bəs nə ilə dolanım? İlham Əliyev:  Mən dəfələrlə «Azəriqaz»a da, işıqla məşğul olanlara da demişəm ki, kasıb şəraitində yaşayanlardan pul alınmamalıdır. İmkanın olanda verərsən. Sakin: Mə…

Tale Bağırzadəyə görə İNTİHAR etdi

Unutmamalı, rejimin üzərində belə çoxlu qan var. Azadxeber.net saytına məlumat verən vəkil Yavər Hüseyn bildirib ki, Bəxtiyar Qurbanov və Röyal Əsgərov məhkəməyə gətirilmədiyindən proses təxirə salınıb. Yavər Hüseynov bildirib ki, şahidlərdən biri - Kamran Seyidov sonuncu məhkəmə prosesi günü işlədiyi Neft Şirkətində namaz otağında özünü asıb. Vəkil bildirib ki, Kamran Seyidov intihar etməmişdən bir gün əvvəl məktub yazaraq hər şeyə aydınlıq gətirib. Vəkil Yavər Hüseyn məktubun bir nüsxəsini də müxbirə təqdim edib. Həmin məktubda yazılanları olduğu kimi diqqətinizə çatdırırıq: “Mən Seyidov Kamran Nazim oğlu bu yazını yazıb bildirirəm ki, mən 06.04.2013 tarixində Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlığa Qarşı Mübarizə İdarəsi tərəfindən şübhəli şəxs qismində saxlanılmışdım. Saxlanılmağımın səbəbi isə Bəxtiyar Qurbanov və Royal Əsgərovun 31.03.2013-tarixində mənim yaşadığım həyətdə mənimlə görüşməkləri olmuşdur. Görüş zamanı Bəxtiyar 900 manat borcunun olması və o borcu başına bir iş gələrsə, ödən…

Cəlal Əliyevin siyasi yetirmələri

Bəzi "müxalif siyasətçilər" var ki hansısa icra başçısını, bəxtiqara Hacıbalanı, binəva Artur Rəsizadəni, Prezident Aparatının qarovulçusun tənqid eləməyi öz izzəti nəfsi üçün böyük qəhrəmanlıq sayır. Onları qınamaq da olmur, çünki qulağı əsl tənqidi eşitməkdən yadrıxan facebook zəhmətkeşləri bu cür "alovlu tənqidləri" bir qayda olaraq sürəkli alqışlarla müşayət edirlər. Halbuki, ölkədə avtoritar rejim var deyiriksə, hər şey bir adamın (indi iki olub) əlində cəmləşib deyiriksə, siyasi sistemdə hər şeyin cavabdehi də o bir nəfərdir. Ona görə bütün sual və tənqidlər o bir nəfərə-indiki halda Əliyev İlhama yönəlməlidir. 2-3-cü dərəcəli məmurlar əlbəttə ki, süddən çıxan ağ qaşıq deyil, onlar da cinayətkar eləmentlərdir. Ancaq əsas səbəbkarı görməzdən gəlib, onları "yıxıb sürümək yumşaq desək, ictimai rəyə kələk gəlmə təşəbbüsüdür. Belənçik "siyasətçiləri" görəndə deyin ki, qardaşım, sənin dozan hələ çox qalxmalıdır, sənin elədiyin çıxışın 56 qat daha ar…