8.12.10

MTN haqda Bəy tərifi

DÜNYӘVİ DÖVLӘT YÜKÜ 2010‑12‑03,

İlham İsmayıl 1957‑ci ildә Tәrtәrdә doğulub. Bakı Dövlәt Universitetinin jurnalistika fakültәsini bitirib. Bәrdәdә komsomol orqanlarında çalışıb. SSRİ Dövlәt Tәhlükәsizliyi Komitәsinin Minsk Ali Kursunda tәhsil alıb. Dövlәt Tәhlükәsizlik Komitәsi (Milli Tәhlükәsizlik Nazirliyi) sistemindә xidmәt edib. Polkovnik‑leytenant, Qarabağ müharibәsi veteranıdır. DTK‑ nın (MTN) Gәncә Şәhәr Şöbәsindә әmәliyyat müvәkkili, baş әmәliyyat müvәkkili, Şәmkir vә Göyçay bölmәlәrinin rәisi, Milli Tәhlükәsizlik Nazirliyindә şöbә rәisi olub. İlham İSMAYIL Tәhlükәsizlik Araşdırmaları Mәrkәzinin rәhbәri

Bәşәr sivilizasiyası özünün yüksәk inkişaf mәrhәlәsini yaşayır. Müasir texnologiyanın kömәyi ilә insanların hәyatı nә qәdәr rifah tapsa da, dünyada baş verәn ictimai‑siyasi proseslәr, iqlim dәyişikliyi, iqtisadi böhranlar aydın şәkildә göstәrir ki, insanlıq tәlatümlü, gәrgin bir dövrünü yaşayır. Getdikcә bu tәlatüm yay kimi dartılır vә dünyanın bu vә ya digәr regionunda hadisәlәrin nәzarәtdәn çıxma ehtimalı artır. XX әsrdәki dünya müharibәlәri vә ayrı‑ayrı dövlәtlәr arasında savaşlar öz zamanına görә maraqlardan doğan gәrginlik pik nöqtәsinә çatanda baş vermişdi. İkinci Dünya müharibәsindәn sonra BMT‑nin yaranması, beynәlxalq vә regional tәhlükәsizlik sisteminin tәşkili (NATO, Varşava Müqavilәsi Tәşkilatı vә s.), kütlәvi qırğın silahlarının mövcudluğu dövlәtlәrarası irimiqyaslı müharibә faktorunu, konfliktlәri lokal sәviyyәyә endirdi. Dövlәtlәrarası, millәtlәrarası, dinlәrarası vә digәr ideoloji qarşıdurmalar digәr tәzyiq vasitәlәrinin axtarışına çıxdı. Nә qәdәr qәribә sәslәnsә dә, terror әn yaxşı tәzyiq vasitәsi kimi seçildi. Bu dәhşәtli, vahimә yaradan, insanları qorxu vә xof altında saxlayan metod XX әsrin ikinci yarısından artan xә☕� üzrә bu günümüzә qәdәr gәlib çıxıb vә gündәlik aldığımız informasiyaların başında gәlir. Terror yalnız XX әsrin vә yaşadığımız XXI yüzilliyin mәhsulu deyil, bәşәr sivilizasiyasının yarandığı gündәn mövcuddur vә öz spesifik tәzahürünә görә ictimai‑ siyasi hәyatda uzun bir tarixi yol keçib. Mәqsәdimiz terrorun tarixindәn bәhs etmәk olmasa da, onun tarixini, mahiyyәtini, onu doğuran sәbәblәri, bir sözlә, terrorun fәlsәfәsini bilmәdәn, müasir terrorizmә qarşı mübarizә aparmaq çәtindir. Terror haqqında birmәnalı tәrif mövcud olmasa da, mütәxәssislәrin әksәriyyәtinin gәldiyi qәnaәt budur ki, o, siyasi, dini, ideoloji, iqtisadi mәqsәdlәrә çatmaq üçün qeyri‑qanuni zorun, gücün, hәdәnin tәtbiq olunması formasıdır. Beynәlxalq terrorizm bu gün güclü strukturlara, texnologiya vә ona әsaslanan metod vә vasitәlәrә malikdir. Müasir terrorizmin fәaliyyәtini tәhlil edәndә aydın olur ki, mövcud strukturlar özünü kiçik aksiyalardan tutmuş “tәxribat‑terror müharibәlәri”nә qәdәr göstәrir. Beynәlxalq terrorizmin әsas hәdәfi bu vә ya digәr dövlәtin vә bir qrup ölkәnin xarici vә daxili tәhlükәsizliyi, onların ictimai‑dövlәt quruluşlarının konstitusiya әsaslarıdır. Mәqsәd “dövlәt idarәetmәsinin iflic edilmәsi, ciddi siyasi vә iqtisadi ziyanın vurulması, Mәqsәd “dövlәt idarәetmәsinin iflic edilmәsi, ciddi siyasi vә iqtisadi ziyanın vurulması, hәrbi‑siyasi vәziyyәtin destabilizasiyasıdır”. Tәәssüf ki, beynәlxalq terrorizmin hәdәflәrindәn olan ölkәlәrdәn biri dә vәtәnimiz Azәrbaycandır. Ermәnistanın vә ermәni millәtçilәrinin terror hәdәfi olan ölkәmizin hәm әrazisini itirmәsi, hәm dinc әhalisinin çoxsaylı tәlәfata mәruz qalması yaxın tariximizin ağrılı sәhifәsidir. Bu hadisәlәr әksәriyyәtimizin gözlәri qarşısında, şahidliyilә baş verdiyindәn mәqalәdә ölkәmizin başqa istiqamәtlәrdәn necә hәdәfә alındığına vә onunla mübarizәnin necә aparıldığına nәzәr yetirmәyә çalışacağıq. Konstitusiyaya әsasәn, Azәrbaycan Respublikasının dövlәt quruluşu dünyәviliyә, çağdaşlığa әsaslanır. Azәrbaycanın bir dünyәvi dövlәt quruluşuna malik olması vә bu istiqamәtdә aparılan ardıcıl dövlәt siyasәti ayrı‑ayrı ideoloji qrupları, tәşkilatları, onların arxasında dayanan dövlәtlәri narahat edir. Bu, adicә rahatsızlıq deyil. Qeyd edilәn ideoloji mәrkәzlәr, dövlәtlәr Azәrbaycana tәzyiq vasitәsi kimi terrora әl atır, bu mәqsәdlә ölkә vәtәndaşlarından istifadә etmәklә onları tәşkilatlandırıb terror aksiyalarını hәyata keçirmәyә sövq edirlәr. Beynәlxalq terrorizmin әn aktiv qolu dini zәmindә fәaliyyәt göstәrәn radikal terror tәşkilatlarıdır. Bu gün bir termin kimi “islam terrorizmi” işlәdilsә dә, islama, müqәddәs “Quran”a bәlәd olanlar bilir ki, hәqiqi islamın zorakılıqla, terrorla bağlılığı yoxdur. Ancaq tәәssüf ki, bu gün dünyada fәaliyyәt göstәrәn onlarla terror tәşkilatı mәhz islam dinini bayraq edәrәk, onun adı altında әn dәhşәtli terror aksiyaları hәyata keçirirlәr. Azәrbaycan da bu mәkrli fәaliyyәtin hәdәfindәdir. Dünya ölkәlәrinin әksәriyyәtindә terrorizmә qarşı mübarizәni, bir qayda olaraq, hәmin dövlәtlәrin xüsusi xidmәt orqanları aparır. Düzdür, terror tәşkilatlarının fәaliyyәtinin miqyası böyüyәndә xüsusi xidmәt orqanlarıyla yanaşı bu işin әsas ağırlığı ordunun üzәrinә düşür. Necә ki, Türkiyәdә PKK‑ya, Rusiyada Şimali Qafqazdakı terror tәşkilatlarına qarşı mübarizәdә әsas rol orduya aiddir. ABŞ‑ın Әfqanıstan vә İraqda apardığı antiterror әmәliyyatlarının da әsas iştirakçısı ordu qüvvәlәridir. Hindistanda, Pakistanda, Әlcәzairdә, bir sıra Latın Amerikası ölkәlәrindә antiterror әmәliyyatlarını әsasәn hәmin ölkәlәrin ordusu hәyata keçirir. Azәrbaycan Respublikasında terrorizmә qarşı mübarizә kimi çәtin vәzifә Milli Tәhlükәsizlik Nazirliyinә hәvalә edilib. Son illәr MTN bu istiqamәtdә gördüyü işlәrlә Azәrbaycan dövlәtçiliyinә böyük töhfә verib. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, Azәrbaycanın konstitusiya quruluşu dünyәvidir, Avropa dәyәrlәrinә әsaslanır. Sivil dünyaya inteqrasiya yolu tutmuş Azәrbaycan öz geopolitik mövqeyinә vә enerji resurslarına görә dünyanın diqqәt mәrkәzindәdir. Bu diqqәt hәr zaman xoşmәramlı deyil vә Azәrbaycanda mövcud dövlәt quruluşunu teokratik dövlәt sistemi ilә әvәz etmәk istәyәn qüvvәlәrin, ölkәmizә qarşı yönәlik siyasәtlәrinin qarşısının alınması üçün MTN‑in özәl xidmәtlәrini vurğulamaqla heç bir mübaliğәyә yol vermirik. Xüsusi xidmәt orqanı kimi fәaliyyәtinin bütün istiqamәtlәri, o cümlәdәn terrorizmә qarşı apardığı mübarizә bir qayda olaraq tәbliğ olunmadığından vәtәndaşların bu görünmәyәn cәbhәnin әsgәrlәrinin zәhmәti haqqında tәsәvvürlәri, tәbii ki, az olur. Ona görә keçmiş peşә yoldaşlarımın hәlә mәtbuatdan mәnә bәlli olan bir sıra әmәliyyatlarını yada salmaq vә qarşısı alınmadığı tәqdirdә Azәrbaycana dәyәcәk zәrәrlәr haqqında düşüncәlәrimi oxucularla bölüşmәk istәyirәm. Tәbii ki, mәqsәdim hәm dә vәtәndaşlara ilk baxışda sadә görünәn bu әmәliyyatların onların hәr birinin, elәcә dә gәlәcәk nәsillәrin hәyatında oynadığı müsbәt rolu tәsvir etmәklә insanlarımızı ayıq olmağa çağırmaqdır. Bir dә MTN‑in bu әmәliyyatlarına kölgә salıb guya bu işlәrin Qәrb qarşısında hakimiyyәtin xüsusi, uydurduğu işlәr olduğunu deyәnlәrә söylәmәk istәyirәm ki, hәyatlarını riskә atanların gördüyü işin bu cür qiymәtlәndirilmәsi gәnc әmәliyyat işçisindәn tutmuş rәhbәrliyә qәdәr olan insanları tәәssüflәndirir. Amma öz tәcrübәmdәn bilirәm ki, belә dәyәrlәndirmәlәr tәәssüfdәn o yana keçmir, qarşıya qoyulan vәzifәni yerinә yetirmәk üçün ağıl vә bacarıq ortaya  yana keçmir, qarşıya qoyulan vәzifәni yerinә yetirmәk üçün ağıl vә bacarıq ortaya qoyulur, diletant yanaşmalar xırda tәbәssümlә qarşılanır. MTN‑dәki xidmәti fәaliyyәtimlә bağlı bir hadisәni yada salmaqla fikrimә aydınlıq gәtirmәk istәyirәm. 1991‑ci ilin avqustun 29‑da Goranboyun Şәfәq kәndini ermәnilәr mühasirәyә almışdı. “Şubayın evi” deyilәn evdә (kolxoz sәdrinin evi idi) MTN‑in xüsusi dәstәsi dә bu mühasirәnin içindә idi. MTN‑in Gәncә şöbәsindә baş әmәliyyat müvәkkili işlәyirdim. Şöbәyә xәbәr gәldi ki, dәstәmiz mühasirәdәdir, kömәk lazımdır. 5 nәfәr silahlanıb kәndә yolda düşdük, әlavә silah‑sursat götürdük. Milis işçilәri kәndin kәnarında idilәr vә döyüş riskinә girmәk fikirlәri yox idi. Ermәnilәrin zәif qoruduğu yerdәn mühasirәni yarıb dәstәmizin üzvlәrinә yetişdik. Tәcrübәli komandir Ağәli Rәhimov, sonralar Milli Qәhrәman adı almış әvәzsiz döyüşçü, Daşaltı әmәliyyatı zamanı qәhrәmancasına hәlak olmuş Riyad Әhmәdov, Akif Rüstәmov vә başqa dostlarımız hәr tәrәfdәn atәşә mәruz qalsalar da, cәsarәtlә vuruşurdular. Bizim gәlişimiz uşaqları daha da ruhlandırdı. 24 saatdan çox mühasirәdә qaldıq, amma kәndin girәcәyindә strateji yüksәklikdә olan bu evi düşmәnә vermәdik. Atәş sәsindәn, mәrmi gurultusundan qulaq tutulurdu. Bir an belә göz qırpmadıq. Yalnız Rusiya Dövlәt Dumasının bir gündәn sonra gәlәn nümayәndәlәri atәşkәsә nail oldular. Bizә heç kim kömәk etmirdi. İki gündәn sonra mәtbuatda oxudum ki, Goranboy cәbhәçilәrindәn biri bu hadisә barәdә yazıb ki, “biz gördük ki, kәnddә olanlar MTN işçilәridir, o saat anladıq ki, bu, “KQB”nin oyunudur vә rayon mәrkәzinә qayıtdıq”. Mühasirәyә düşüb bir sutka dayanmadan atışmağı, hәyatını hәr an itirә bilmәyini göz altına almağı “oyun” kimi dәyәrlәndirәnlәrә yalnız acı‑acı gülümsәmәk qalır. MTN‑in antiterror әmәliyyatlarına da “oyun” şәrhini verәnlәr nә qәdәr yanlış olduqlarının fәrqindә olsunlar. Çünki MTN‑in zәrәrsizlәşdirdiyi dәstәlәrin planlarına nәzәr salanda, qarşıda uydurma “oyunu” deyil, millәtin, dövlәtin taleyi ilә “oyun” quranların hansı mәqsәdlәr güddüyünü görürük. 2007‑ci ildә mәşhur “Әl‑Qaidә” vә “Әl‑Cihad” beynәlxalq terror tәşkilatları ilә bağlı olduğu bilinәn “Әbu‑Cәfәr” lәqәbli әrәb mәnşәli şәxs başda olmaqla 17 nәfәrlik dәstә MTN‑in әmәliyyatı nәticәsindә zәrәrsizlәşdirildi. Dәstәnin mәqsәdinin Azәrbaycanda terror aksiyaları törәtmәklә әhalidә xof yaratmaq, şәriәt dövlәti qurmaq kimi planlar hazırladığı mәhkәmәdә sübut olunub. Tәsәvvür etsәk ki, MTN bu istiqamәtdә әmәliyyat şәraitinә zәif nәzarәt etsәydi, nәlәr baş verәrdi vә belә terror aktlarından “ruhlanan” neçә‑ neçә dәstә әmәlә gәlәrdi. 2007‑ci ilin oktyabrında Azәrbaycanın müxtәlif dövlәt qurumları vә ABŞ‑ın Bakıdakı sәfirliyi әleyhinә terror aktı keçirmәk istәyәn vә bu mәqsәdlә silah‑sursat әldә edib gizlәnәn qrupa aid dәstә üzvlәrinin yenә MTN tәrәfindәn zәrәrsizlәşdirilmәsi Azәrbaycan dövlәtinin Qәrbә inteqrasiyası yolunu kәsmәk istәyәn dairәlәrә nazirliyin ciddi zәrbәsi idi. 2008‑ci il prezident seçkisi әrәfәsindә şimal sәrhәdindә “Meşә qardaşları” ekstremist tәşkilatının üzvlәrinin tәxribatları ara vermirdi. Bu dәstә başçıları Mollaçiyevin rәhbәrliyi ilә Bakıdakı “Әbu Bәkr” mәscidini partladıb insanların ölümünә sәbәb olmaq vә ciddi siyasi bir dönәmdә panika yaratmaq, sabitliyi pozmaq mәqsәdi güdürdü. Qısa müddәtdә dәstә üzvlәrinin yaxalanması onların mәkrli planlarının olduğunu üzә çıxardı. Dәstә üzvlәri Quba vә Qusar rayonunda hakimiyyәt orqanlarını әlә keçirmәk kimi, faktiki dövlәt çevrilişinә cәhd etmә niyyәtindә olduqlarını istintaqda etiraf etdilәr. “Sәidin dәstәsi” kimi ictimaiyyәtә mәlum olan dәstәnin zamanında zәrәrsizlәşdirilmәsini qeyd etmәk gәrәkdir. Xarici dövlәtin xüsusi xidmәt orqanları ilә әmәkdaşlıq edәrәk Azәrbaycanda dövlәt çevrilişi etmәk, perspektivdә müstәqilliyә son vermәk, dini dövlәt qurmaq kimi planları olan bu dәstә üzvlәrinim vaxtında zәrәrsizlәşdirilmәsi dövlәti ağır zәrbәdәn xilas edib. 2010‑cu ilin mart ayında Aqil Namazovun başçılıq etdiyi mütәşәkkil dәstә Balakәn  2010‑cu ilin mart ayında Aqil Namazovun başçılıq etdiyi mütәşәkkil dәstә Balakәn rayonu әrazisinә külli miqdarda silah‑sursat keçirib vә guya din naminә cihad etmәk niyyәtindә olub. Hәm dә әyalәtdә deyil, mәrkәzdә ‑ Bakı şәhәrindә terror aktları hәyata keçirmәklә әhalini öz alәmlәrindә hakimiyyәtә, dövlәtә qarşı qaldırmağı planlaşdırıblar. Dәstә silah‑sursatı da әvvәlcәdәn Bakıya gәtirәrәk gizli yerlәrdә saxlayıb. Dәstәnin 8 üzvü MTN tәrәfindәn hәbs olunaraq mәhkәmәyә verilib. MTN‑in qeyd etdiyim әmәliyyatları mәtbuatdan bizә mәlum olanların heç dә hamısı deyil. Elә bunlarla da tәsdiq olunur ki, Azәrbaycanın xüsusi xidmәt orqanı kimi MTN bu sahәdә dövlәtin bel sütunlarından biridir. Son vaxtlar dünyada baş verәn ardı‑arası kәsilmәyәn terror hadisәlәrinin çoxluğu fonunda Azәrbaycandakı sabit durum istәr‑istәmәz adamı düşündürür vә bu sabitlikdә MTN‑in çox da tәbliğ olunmayan (belә dә olmalıdır) fәaliyyәtinin necә böyük olduğu qәnaәtinә gәlirsәn. Yadıma mәşhur sovet filmi “Sakit mövsüm” düşdü. Dövlәt üçün xaricdә çox böyük iş görüb, çox keşmәkeşdәn sonra xarici ölkәnin casusu ilә dәyişdirilәn kәşfiyyatçı vәtәninә dönür. Tәyyarә meydanında böyük qәlәbәlik, sevinc var, әldә şüarlar tutulub, gәnclәr hay‑küy salır, orkestr ifa edir. Bir anlıq tamaşaçıya elә gәlir ki, qәhrәman kәşfiyyatçı qarşılanır. Yox, bu hay‑küy xaricdә qәlәbә qazanmış yüngül atletlәrin şәrәfinәdir. Dövlәt әhәmiyyәtli işi görüb gәlәn kәşfiyyatçını isә tәyyarәnin arxasında iki әmәkdaş vә maşın gözlәyir. Onlar sakitcә maşına әylәşib gedirlәr. Xüsusi xidmәt orqanlarının, o cümlәdәn MTN‑in dә işi belәdir…

http://mediaforum.az/articles.php?lang=az&page=06&article_id=20101203010810316

30.10.10

Biləcəridən o tərəflər (Fransa)


 Birinci yazı ( "Azadlıq" qəztinin 2010-07-09 sayında çap olunub )
Bu yazını oxuyacaq hər kəsin diqqətə almağı gərəkdir: oxuyacağınız material qərib bir ölkəni sizə tanıtdıracaq elmi material deyil, dərin təhlilin, ciddi araşdırmanın məhsulu isə heç deyil. Müəllifin “dəqiq, qərəzsiz və əsl həqiqəti çatdırıram” kimi iddiası yoxdur. Bu material sadəcə “Biləcəridən o tərəfə” ilk dəfə ayaq basan bir insanın təəssüratları, müşahidələridir - onlarla razılaşmaya da bilərsiniz.
Fransaya gedin - necə, nə cürünü özünüz fikirləşin
Azərbaycanın tanınmış şairi Süleyman Rüstəmin “Cənnət görmək istəyən Azərbaycana gəlsin” şeirinə bu gün də televiziyada, radioda ürəkdən mahnı oxuyanlar var, deyəsən bu mahnını dinləyənlər də az deyil. Müğənnilərlə işim yoxdu, şair Süleymanın nələri “cənnət meyarı” hesab etdiyini isə çox düşünürəm, yəqin ki, bu suala heç vaxt cavab tapa bilməyəcəyəm. Amma cənnət dedikdə ilk anda beynimdən keçən nələr varsa mən onları özüm gördüm. Təbii, Azərbaycanda yox, ondan xeyli uzaqlarda... Fransada. Ona görə əminliklə deyə bilərəm, “cənnət görmək istəyən Fransaya getsin”. Bizi - 30-dan artıq ictimai fəalı (onların arasında jurnalistlər, biznesmenlər, QHT təmsilçiləri vardı) politoloq Ilqar Məmmədov yığıb bir yerə toplamışdı. Ilqar Məmmədovu çoxumuz politoloq kimi tanıyırıq, heç demə, o, həm də Avropa Şurasının layihəsi olan Bakı Siyasi Biliklər Məktəbinin (BSBM) direktoru imiş. Hər il bu məktəbdə bir heyət düzəldilir, onlara Bakıda, rayonlarda müxtəlif siyasi məruzələr oxunur, nəhayət məktəbin diplomunu almaq üçün hamı Strasburqa-Avropa Şurasının yerləşdiyi şəhərə yollanır. Indi bilirəm ki, xeyli gəncdə “ora necə getmək olar, o məktəbdə hansı yolla məzun olurlar?” sualı yaranır. Təəssüf ki, heç bir cavabım yoxdur, çünki bu haqda heç nə bilmirəm. Özüm hansı keyfiyyətlərimə və kimlərin seçimi əsasında BSBM-ə daxil edildim, bundan da xəbərsizəm. Ona görə bu yöndə hər hansı bir sualınız olacaqsa, bəri başdan məsləhət: Məktəbin direktoru Ilqar Məmmədova yazın.
“Əxlaqımızı pozan Avropa”

Bir abzas da azərbaycanlı heyət haqda yazıb, gedək Strasburqu gəzməyə. Heyətimizdə bilik və bacarığı, gerçək ziyalı mövqeyi olan gəncləri görmək çox xoş idi. Amma açıq-aşkar demokratiya düşməni olan, Avropanın elmi-texniki nailiyyətlərindən gözdolusu bəhrələnib, yenə də naşükürlük edən “Avropa ikiüzlüdür, əxlaqsızdır, milli-mənəvi dəyərlərimizə qənim kəsilib, Avropa demokratiyası bizə gəlsə biabır olarıq” deyən və bu cür gerilikçi zəkası ilə fəxr edənlər də vardı aramızda. Hələ bu nədi... Elə birisi vardı ki, Vasif Talıbovu tənqid etdiyimizə görə bizi az qala “dövlət və millət düşməni” adlandırırdı. Azərbaycanda total xof mühitinin necə iyrənc və şiddətli olduğunu ölkəmizin sərhədlərindən uzaqlarda da duymaq olur. Gənclərimiz Avropanın mərkəzində də həqiqət bildiyi şeyləri (siyasi mövzuları) tərəddüdlərlə, ifrat ehtiyatkarlıqla danışır, konkret məmur adlarını çəkməkdən yayınır və bu hərəkətlərini “KQB-nin aramızda adamı ola bilər” fikri ilə izah etmək istəyirdilər. Nəsə, belə qanqaraldan detallara bir daha toxunmayacağıma söz verirəm...

Bu odur, yoxsa xəyal?
Bir abzasdan sonra Strasburqu gəzməyə söz verdim, tələsgənlik etmişəm, bir az da bürokratiya ilə sizi yorum, sonra. Iyunun 28-dən başlayaraq 4 gün bizə Avropa Şurasının binasında müxtəlif mövzularda “Böhran zamanı liderlik”, “Dinc mübarizə”, ”Yeni media" və s. seminarlar keçildi. Bakı və Yerevan məktəbləri arasında görüş oldu. Biz öz həqiqətlərimizi, ermənilər də özlərininkini danışdı. Bizə belə gəldi ki, erməniləri öz arqumentlərimizlə susdura bildik, onlar nə fikirlə bizdən ayrıldı, allah bilir... Ruslarla da görüş odlu-alovlu keçdi. Proqram çərçivəsində Avrpopa Insan Haqları Məhkəməsinə də baş çəkdik. Orda Azərbaycanı təmsil edən Xanlar Hacıyevlə görüşümüz oldu. Azərbaycandan ora gedən şikayətlər haqda məlumatlandırıldıq. Çox maraqlı bir görüş keçdi. Görüşün məzmunu haqda nəsə yazmağa ixtiyarım yoxdur, bu bir prinsipdir. Sadəcə, onu qeyd edə bilərəm ki, Xanlar müəllim danışdıqca bir xalq mahnısında deyildiyi kimi öz-özümə təkrarlayırdım: “bu odur, yoxsa xəyal?”. Xanlar müəllim, bizim hamımızda demokratik təfəkkürlü, insan hüquq və azadlıqlarına hörmət bəsləyən insan təəssüratı doğurdu.

Ekspertəm
Şuradakı seminarlarda iştirak üçün bizə sinədən asılan vəsiqə (badge-döş nişanı) vermişdilər. Bu adi vəsiqə məndəki böyük bir şübhəni dağıtdı: Ola bilər siz də rastlaşıbsınız, çox görmüşəm Avropa Şurasının hansısa tədbirinə gedib-gələn və sözün əsl mənasında iki eşşəyin arpasını bölə bilməyən bəzi hüquq müdafiəçiləri özlərini “Avropa Şurasının eksperti” kimi təqdim edirlər. Bu “ekspertlər” daim məni düşündürürdü: Axı bunlar AŞ kimi mötəbər bir qurumun eksperti olmağı məhdud ağılları ilə necə bacarıblar? Məqam yetişib, həmin yoldaşları utandırmağın zamanıdır: Yoldaşlar, ekspert söhbəti çox adi bir haldır. AŞ PA-nın tədbirlərinə qatılan hər adamın yaxasına bu söz yazılır. Bu, təxminən “iştirakçı” sözünə adekvat olan bir sözdür. Vay halına bu sözü ciddiya alıb özünü göyün ənginliyində hiss edənlərin və bu sözün qarşısında dizləri əsənlərin.
Qapımız bağlıdır
Avropa Şurasının ofisində üzv dövlətlərin hamısının nümayəndə heyətlərinin kabinetləri var. Yazıçı Əli Əkbərlə binanı gəzərkən onları gördüm. Maraq bizi çəkdi, dedik, gedək Səməd Seyidovun da otağına baxaq. Inanırsız inanın, inanmırsınız özünüz bilərsiniz: bütün ölkələrin kabinetlərinin qapısı açıq idi, tək bizimki... məlum məsələdir, kilidliydi. Axı niyə belə? Əli Əkbərin sualıma cavabı ironik oldu: “Çünki biz müharibə şəraitində olan dövlətik. Ehtiyatı əldən vermək olmaz. Məkrli düşmənlərimiz kabinetin qapısını açıq görüb istənilən əxlaqsız hərəkəti edə bilərlər. Məsələn, bir də gördün ki, Səməd Seyidovun stolunun altından çətənə kolu çıxdı”. Mənə isə belə gəldi ki, Səməd müəllim sırf “ilan vuran alaçatıdan qorxar” məsəlinə uyub qapını bağlı saxlayır. Axı köhnə söhbətdir - AŞ PA-nın qış sessiyasında bu binada onun kürkünü oğurlamışdılar.


Yaşıla bürünən şəhər
Strasburq Azərbaycanın siyasi çevrələrində xeyli populyar şəhərdir. Təkcə Avropa Şurasının, Avropa Parlamentinin, Avropa Insan haqları Məhkəməsinin bu şəhərdə yerləşdiyini xatırlatmaqla, inanıram ki, “bu şəhər Avropanın ürəyidir” yazsam, etiraz etməzsiniz. Şəhər haqda statistik məlumatları yazmayacağam, kimə maraqlıdırsa, onları internet resurslarından götürüb oxuya bilər. Mən Biləcəridən o tərəfə ilk dəfə adlayan bir azərbaycanlının diqqətini çəkən, onda maraq, təəccüb, heyrət doğuran halları sizlə bölüşəcəyəm. Bu şəhər Avropanın paytaxtı sayılsa da, onda qəribə bir kənd sakitliyi var. Şəhərin yaşıllığına bayılmamaq mümkün deyil. Elə bilirsən Quba meşəliyindəsən. Bol oksigen, hər tərəf gül-çiçək. Bir dəfə gecə qaldığımız otelə gedəndə burnuma qəribə bir xoş iy gəldi. Bu tanış iyin nə olduğunu çözmək üçün bir an dayandım. Kənd həyatı yaşayanlara yaxşı tanışdır, səhər obaşdan kənd yerlərində havadan xoş ot ətri gəlir, bax bu iy idi Avropanın paytaxtı sayılan şəhərin mərkəzində məni dayandıran. Bakıda heç vaxt hiss etmədiyim, yəqin ki, heç vaxt da hiss etməyəcəyim xoş qoxu. Strasburqlular atmosferin bu cür təmizliyinə hansısa xüsusi sirlər vasitəsi ilə nail olmayıblar. Bizdəki kimi yaşıllıqlara barbarcasına qənim kəsilməyiblər, Hacıbala Abutalıbov kimi dünya şöhrətli mer onlarda tramvay xətlərini söküb satmayıb. Strasburqun bəxti bir də ona görə gətirib ki, onların Hacıbalası heç bir parkı kafel-metlaxlamayıb. Parklar hamısı yaşıl çəmənlikdir.

Yazının ardını burdan OXU

19.7.10

Biləcəridən o tərəflər-PARİS

Dərvişin partlatmaq istədiyi şəhərdə


Müdriklər həmişə israfçılığa qarşı olublar. Heç nəyin israfı təqdir olunur, eləcə də xoş sözlərin. Bax bu tövsiyyəyə əməl etmədiyim ucbatından indi pis vəziyyətdəyəm: Fransa qeydlərimi yazarkən Srasburqu elə təriflədim ki, indi növbə Parisə çatıb qalmışam tərif üçün söz tapmıram...


Paris və bayram 

Paris haqda çox oxuyub, çox eşidibsiniz. V. Hüqo, Napaleon, M.Robespiyerin addımladığı bu əsrarəngiz şəhər haqda elə adamlar yazıb ki, adi müxbirin Parisi təqdim etmək kimi məsuliyyətin altına çiyin verəndə istər-istəməz dizləri əsməlidir...
Səhv etmirəmsə, Hemenquey “Paris səni heç vaxt tərk etməyən bayram deməkdir” söyləmişdi. Parisi görmədən bu fikirin nə qədər dəqiq, sərrast deyildiyini izah etmək çətindir. Parisə doğrudan da toy-bayramdır əhval ruhiyyəsi hakimdir. Bunu şəhərə ayaq qoyduğun an hiss etmədinsə, 5 duyğu orqanından azı 3-ü sıradan çıxıb demək ki...

Aqil Xəlildən salam və müjdə var

İyulun 4-i Strasburqda yaşayıb çalışan jurnalist dostumuz Elnur Məcidlinin araçlığı ilə Parisə “Azadlıq”ın yetirməsi Aqil Xəlilin yanına yollandım. Aqili “Azadlıq” oxucusuna tanıtmağa gərək yoxdur. Əliyevçi sistemi bütün təqib və təzyiqlərini dəf edən yoldaşımız cəsur davranışı ilə nə qədər ehtirama layiq idisə, indi Parisdəki fəaliyyəti ilə də bir o qədər öygüyə layiqdir. Aqil indi Parisdə təhsil alır, öz üzərində ciddi çalışır, fransız dilini tam mənimsəyib, bəzi mühacirlərimiz kimi “sistalaşmayıb”, əksinə fəal ictimai-siyasi mövqeyi ilə seçilir. Azərbaycan hakimiyyətinin bu gənc insana qarşı etdiyi nakişilik və qanunsuzluq Avropa Məhkəməsinə çıxmaq ərəfəsindədir. Yaxınlarda bu yüksək məhkəmədən xoş soraqlar alacağınızı indidən müjdələyə bilərəm.


Hər həftəyə bir bayram

İyunun 4-ü bazar günü idi. Biz Fransa senatının yaxınlığındakı küçədən keçəndə böyük magistral boyunca insanların toplaşması həmən diqqətimi çəkdi. Sayı 2-3 minə çatan bu adamların hamısının ayaqlarında diyirçəkli konkilər vardı. Onları eyni konkilərdən geyən polislər yandan və öndən, arxadan isə ambulans avtomobili müşayət edirdi. Aqilin deməsinə görə, bu hər ayın birinci bazar günü keçirilən bir növ idman bayramıdır.
Ümumiyyətlə Parisdə hər bir həftəyə şənbə bazar günüdən başqa istirahət etmək üçün bir bayram salınıb. Sosial məsələlərə ciddi önəm verən ölkə kimi Parisdə hətta şəxsi mağazaları həftədə bir gün istirahət etmədən və saat 19-dan artıq işləməyə heç kimin haqqı yoxdur. Bu əməyin istismartı sayılır. 


Fransız xalqı kef edir

Bazar günü olduğundan Parisdəki qələbəliyi, az qala hər tində, hər küçədə, parkda adamların yeyib –içib şənlənməyini  hardasa bir az təbii qarşıladım amma növbəti gün də eyni mənzərə ilə rastlaşanda dedim ki, hə doğrudan da Fransız xalqı kef eləyir.
Bayram əhval ruhiyyəsi insanların çöhrəsindən tökülür. Hamı pozitiv enerji saçır. Əlbəttə, bunun çox aydın səbəbi var. Fransızlara bu müsbət auranı verən rahat, firavan həyat tərzi gerçək azadlıqdır. Yəni, həmin yaşam tərzi tək fransızların boynuna biçilməyib. Azərbaycanlıları boğan soaisal-siyasi səbəbləri çox yox 30 faiz azaldılsın, hazırda əl ayağımızı dolaşan əsəbi, qaşqabaqlı adamları o zaman gündüz çıraqla gəzsək tapmayacağıq.
Parisin bayram ovqatı elə yüksəkdir ki, deyərdim Himalay dağlarından enən buddist rahib belə birda özü halının dəyişdiyini görər. Şəhər sanki adam diqtə edir: Sən Parisdəsən, sən azad və firavan insanlar əhatəsindəsən, burda yaxanı kənara çəkə bilməzsən...


Avropa standartlı ot

Fransadan dönəndən iki gün sonra Bakı Dənizkənarı Bulvara getmişdik. Gəzib yorulduğumuzdan ağacların altındakı yaşıllıqa əyləşdik. Heç 5 dəqiqə keçmədim ki, başımızın üstünü polis aldı. İnsafən çox mədəni formada bizə otluqdan qalxmağı əmr etdi, bizə başa saldı ki, “yuxarılardan” gələn tapşırığa görə otun üstünə oturmaq olmaz.
Bu hadisə dərhal Paris parklarını yadıma saldı...Geniş və analoqsuz yaşıllıqlı parklardakı yaşıllıqlarda insanlar nəinki oturur, dəstə-dəstə uzanır (bəziləri hətta çimərlik paltarında), yatır, şərab içir, qəlyan çəkir və s... Məni Parisdə xüsusən otların üzərinə lüt uzanan adamlar maraqlandırdı. Yox, maraqıma səbəb insanların alaçılpaqlığı deyildi, yaşıllığın necə təmiz olmasıydı. İsətəsəniz yoxlaya bilərsiniz, bizdə çox yox bir dəfə paltarsız istənilən şəhər parkında, kənddəki çəmənlikdə uzanın. Bədənizə onlarla bit-birə, gənə qurd həmən daraşacaq. Deməli, nəinki insanları hətta otlarımızı da Avropa standartlarına yüksəltməliyik.

Zibilləmə

Paris Sratasburq kimi təmizliyə riayət olunan yer deyil. Xüsusən onun nəhəng, ucu bucağı bilinməyən metrosu, təəccüblənəcəksiniz, Bakı metropolitenindən də səliqəsizdir. Niyə bilmədim. İmmiqratların çoxluğu Parisin baş ağırısıdır. Eyfelin ətrafı Pakistandan, Əfqanıstandan, Arfika ölkələrindən gələnlərlə doludur. Bu zalım uşağı heç saqqallarına da əl gəzdirmədən bir nömrəli ərazidə küçə ticarəti ilə məşğuldurlar. Şəhərin zibillənməsində bu qəbil insanların müstəsna rolu var.
 Bir dəfə parkda dincələrdən orta yaşlı bir kişi əlindəki zibili çox rahatca yerə atıb gedəndə mən Elnur Məcidlidən “bu nə məsələ abi”, soruşdum. Dedi ki, belə hallar olur, amma Bakıdan fərqli olaraq indi sən həmin adamı bir kərə çağırıb nə etdiyini soruşsan, o dəqiqə üzr istəyib zibili yerdən götürəcək , hələ bir xahiş də edəcək ki bu haqda polisə xəbər etməyəsən. Yəni, cəmiyyət üzvlərinin bir birinə qarşı nəzarəti var və bu qətiyyən formal səviyyədə deyil.


Küçə ticarəti

Bakını dünyada analoqsuz etmək istəyənlər, pis-yaxşı şəhərin mərkəzində təmir işləri aparırlar. Amma bu təmir enində sonunda adamlarımızın başında çatlayır. Məsələn, bu yaxınlarda “küçə ticarəti qadağandır” deyib, “Kitab pasajı”ndakı suvenir və rəsm satışını ləğv etdilər. Bununla guya mədəni şəhər obrazı yaratmaq istəyənlərin inanmıram ki, Parisdən xəbəri olmasın. Belədirsə həmin adamlar üçün yazıram. Fransa paytaxtının ən məşhur yerlərindən biri olan Notr Dam Paris kilsəsinin önündə Sena çayı boyunca eynən bizim “Kitab pasajı”nda görülən işi görürlər. Bir allahın qulu onlara  gözün üstə qaşın var demir, nə də şəhərin görkəmini pozmaqda ittiham etmir.

Dilənçilər

Paris dilənçilərdən məhrum deyil. Az saylı da olsa, belələrinə rast gəlinir. Lakin, maraqlı cəhət ondadır ki, cəmiyyətin bu təbəqəsi də hansısa “zəhmət” hesabına əhalidən pul götürür. Məsələn, mənim gördüyüm iki dilənçinin biri özünü Misir Fironu kimi bəzədib sakitcə oturmuşdu, o biri isə özünü tamami ilə qızılı rəngədə boyayaraq heykələ bənzətmişdi. Cəmiyyətin lap aşağı təbəqəsi sayılan bu insanlar da sanki Parisə bir çalar qatmaqda israrlıydılar. Və əlbəttə ki, heç bir dilənçinin yanından keçənlərə bizdəki kimi yalvarış dolu müraciətini də görə bilmədiyimi də yazmalıyam.



P.S Parisdən Bakıya dönərkən yol yoldaşım Vüqar Qocayev  bizlə birgə uçan 30 yaş həndəvərində arıq bir gənclə məni tanış etdi. Onun adı Thronike Gordadze idi. Az əvvəl prezident Saakaşvili onu Avropa Birliyinə üzvlüklə bağlı Şərq tərəfdaşlığı Proqramını üzrə Xarici İşlər nazirinin müavini təyin edib. Cənab Thornike ilə Bakı limanında ayaqüstü bir neçə kəlmə kəsdik və bəlli oldu ki, yolumuz eyni istiqamətədir. Düşündüm ki, bu çox mötəbər diplomatın qarşısına çıxan olacaq, avtomobil filan da daha sözsüz də... Olmadı yoldaşlar. Hərəmizə 7 manat yarım yerib bir “07”-ə əyləşib gəldik şəhərə. Yolda sürücüyə dedim ki, sən maşınında kimi apardığını bilirsənmi. Bilmədi təbii, mən dedim, o isə bu sözləri zarafatcıl oğlanın fikiri kimi qəbul elədi. Halbuki, həqiqət sizə nəql etdiyimdən özdə deyildi.  Xalqın puıluna dədə malı kimi baxmayan yeni Gürcüstan hakimiyyəti bizdən fərqli olaraq tezliklə avropalaşacaq, buna bir daha əmin oldum.

(Məqalə 19 07 2010 tarixdə `Azadlıq` qəzetində dərc olub)




23.5.10

Fəlakətli Ilham Əliyev

Hakimiyyətyönlü deputat Nazim Məmmədov “Bizim Yol” qəzetinə daşqınların onda müəyyən şübhə yaratdığından danışıb. Deputat deyib ki, təkcə 2010-cu ildə büdcədən Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Səhmdar Cəmiyyətinə builki xərcləri üçün 200 milyon manatdan çox pul ayrılıb və bu qədər vəsaitə sahilbərtkitmə işlərini kifayət qədər normal aparmaq olardı.  Əlbəttə olardı.
200 milyon manata, yalan olmasın, Qazaxdan Neftçalaya qədər təzə Kür və ya Heydər Əliyev adına kanal çəkmək mümkündür.
Amma Azərbaycanda büdcədən müəyyən sahələrə pul iş görmək, əhalinin rifahı üçün deyil, korrupsiya üçün münbit şərait, əsas yaratmaq üçün ayrılır.
200 milyon manat haqqında deputat “müəyyən şübhələr”ə dalsa da, geniş ictimaiyyət üçün burda şübhəli bir iş yoxdur. Pulu basıb görməmişcəsinə yeyiblər, üstündən su da içiblər. Həm də təkcə bu il yox, illərdir belədir.
Həm də Əhmədzadə onu tək həzm-rabedən keçirməyib, belə olsaydı onun hülqumunu çoxdan üzmüşdülər. Bizdə nədə qayda-qanun, ədəb-əkran olmasa da, korrupsiya şəbəkəsində ciddi intizam, dəqiq haqq-hesab var. Hünəri nədir, hansısa nazir, komitə sədri, JEK müdiri “ümumi katyoldan” pul gizləsin, yuxarılara çatacaq pulun qəpiyinə tamah salsın... Aman, aman, iraq olsun, belədə adamın atasına od vurarlar. Onunçün Kür daşqınlarına görə Əhmədzadənin cəzalandırılacağı, işdən qovulub türməyə salınacağı haqda deyilənlər mənə əfsanə kimi gəlir. Əslinə baxsan, onu işdən qovmaqla hakimiyyət bu adama mərhəmət göstərmiş olar. Iti ölənə sürütdürərlər, bu qədər biabırçılığın, selin-suyun cəfası Əhmədzadənin çiynindən niyə götürülsün ki?.. Qoy o da nəhayət, yumşaq kreslosundan bir aylıq da olsa uzaq olub, başına gün döyə-döyə xalqın problemi ilə uğraşsın.
Deputat Nazim Məmmədov onu da deyib ki, büdcədən bəndbərkitmə işlərinə ayrılan pulların necə xərcləndiyini müəyyənləşdirmək üçün audit yoxlamalar başlamalıdır. Deyəsən, bu deputat əndazəni aşır, yaxud növbəti ayların Hüseyn Abudullayevi olmaq istiqamətində avantürist planları var. Əzizimiz Nazim müllim, o yoxlamaların bir ucu gedib tutaq ki, Sabirabaddakı Heydər Əliyev mərkəzinə, yaxud Olimpiya idman Kompleksinə çıxsa, bilirsinizmi ki, bu şəxsən sizin üçün Kürün gətirdiyi fəlakətdən daha dəhşətli fəlakət olar?
O butulkalar hamınızı təhdid edir
“Həbs olunanda məni üç gün ”Bandotdel"də lüt saxlayıblar. Məni orda butulkanın üstündə otuzdurublar və ifadə alıblar. Heç özüm də bilməmişəm ki, nə danışmışam",- bu sözlər ADNA-kı 30 aprel terroruna görə təqsiriləndirilənlərdən biri - Nadir Əliyevin dünənki qəzetlərdə dərc olunan məhkəmə çıxışıdır.
Dostlar, yoldaşlar, bu nə biabırçılıqdır? Bu nə rəzalətdir, bu nə ölkədir? Azərbaycanın dövlət himnində belə bir yer var
“...namusunu hifz etməyə
Cümlə gənclər müştaqdır".
Bu o deməkdir ki, yəni gənclər Azərbaycan dövlətini qanına boyansa da, qorumağa müdafiə etməyə hazırdır. Ay-hay. Azərbaycan dövləti (hərçənd burda dövlət sözü çox yersizdi) öz gənc vətəndaşını zorlayır, onun namusuna təcavüz edir, insana yaraşmayan rəftara məruz qoyur, belə dövləti necə müdafiə etmək olar?
Lütfən, qalxıb mənə “dövlət ayrı, hakimiyyət ayrıdır” kimi leksiya oxumağa cəhd etməyin. Məhkəmədə hökm YAP hakimiyyəti adından çıxarılmır, Azərbaycan dövləti adından çıxarılır.
Bir daha yadıma Əli Kərimlinin gənclərlə görüşdə dediyi fikirlər düşür: “Ilham Əliyev Azərbaycan dövlətinin varlığı üçün təhlükədir”. Bəlkə razı deyilsiniz?..
(23 may 2010 tarixdə "Azadlıq" qəzetindəki məqaləm)

28.1.10

Doğma mübarizəmiz “Yad dildə”

“Sonu mutlulukla bitten kitaplar yollayın bana”
Nazim Hikmet

Son altı ayda yeni nəsildən beş yazarın romanlarını oxudum. Həmid Herisçinin “Əli.Nino.Bakı.”, Əli Əkbərin “Artuş və Zaur”, Taleh Şahsuvarlının “Canlanma”, Seymur Baycanın “Körpüsalanlar” və Pərvizin “Yad dildə”sini. Çox qəribədir, ədəbiyyata yeni nəfəs gəritməkdə israrlı olan müəlliflərin romanları ölümlə bitir. Həmidin, Əli Əkbərin, Seymurun, Pərvzin (istisna Talehin romanıdır. Taleh bəy romanında əskinə, Babəki Xürrəmini reinkarnasiya edib canlandırıb. Lakin, Allah heç kimə o cür canlanma qismət eləməsin. Elə dirilməkdən ölü qalmaq məsləhətdir) qərhəmanları canını tapşıran adamlardır. Əlbəttə, burda heç qərhəman sözü də yerinə düşmür. Çünki adıçəkilən romanlar bu günkü Azərbaycan reallığını əks etdirib və təbii olaraq, müəlliflərin müsbət planda verdiyi, azadlıq, demokratiya tərəfdarı olan insanlar bu ölkədə qəhrəman ola bilmir, elə toxmaqda söndürülürlər.
S.Baycanın Əli Əkbərin yalnız publisistikasına bələd olanlara qəribə gələ bilər lakin,  onların romanlarının faciəviliyi heç müzakirə mövzusu deyil. 
***
Pərvizin “Yad dildə”sini haqdasa ayrıca danışmaq lazımdır. Bu kitab məni çox məyus etdi. Açığı Pərvizdən tam başqa ruhda mətn gözləyirdim. Nikbin, mübarizə alovunu körükləyən bir mətn. Amma bu qardaş da baltanı kökündən vurub, roman nəfəs almağa belə yer qoymayıb. Məğlubiyyət, kədər, şiddətli repressiyadan göz açma imkanının olmaması, bütün həyatı kontrolda saxlayan amansız xunta rejimi-bunlar hamısı “Yad dil”dədir.
“Yad dil”də Azərbaycanın müstəqillik tarixini əks etdirməklə, kifayət qədər cəsarətlə yazılan, təhlükəli kodlara toxunan bir siyasi romandır. Həm də deyəsən, bu cür ilk romandır. Orda hamı özünü görə bilər, müxalifət, iqtidar, satılan, sındırılan, biganələr hətta yeni dövrümüzün baş ağırısı kimi qələmə verilən “qısabalaqlılar” da. 
***
Pərviz Cəbrayıl
Pərviz romanında həqiqətləri pərdələməyib, əksinə bəzi gizliləri aşkarlamaq çabası göstərib. Təzadlı olsa da onun məhz bu cəhdi məni qane etmədi. Məsələn, romanın məntiqini düz tutmuşamsa müəllif demək istəyir ki, hakimiyyəti ələ keçirən Xuntaya qarşı mübarizə imitasiyadan başqa bir şey deyil.  Səmimi qəlbdən, cəsurcasına bu idbar rejimi dəyişmək istəyən ASİlər belə Xuntayla onun öz ideoloqunun (Komandante Çe) cızdığı, yazdığı proqram əsasında fəaliyyət göstərmək zorundadırlar və təbii ki, bu mübarizə öncədən məğlubiyyətə məhkum olub. Xuntanın belə bir istəyi və planı olması çox təbiidir, lakin müəllif istedadının yetdiyi halda alternativi göstərməyib. Bir ovuc ASİ-inin Xuntaya qarşı xalqı səfərbər etmək üçün heç bir işini biz romanda görə bilmirik. ASİ-lər “xalq üçün, amma xalqsız” taktikanı seçmiş kimi görsənirlər və min başqa səbəb olmasına baxmayaraq, məncə, elə buna görə də məğlub olurlar. Xalqdan dəstəyi hiss etməyə-etməyə yalnız bulanıq suda balıq tutmaq niyyətinə oxşar formada üsyana qalxan ASİ-lər qana bələnməli idi, bələnirlər də.
***
 Müəllif insanları suya (su romanda həyatı, azadlığı, rifahı, demokratiyanı simvolizə edib) təşnə qoyan xəstə təfəkkürlü Polkovnikin (Xuntanın rəhbəri) devrilməsini necə deyərlər taleyin ümidinə buraxıb. Daha pisi, romanın sonunda Xuntayla  mübarizə varisliyinin ASİ yoldaşlarını satıb mənsəb yiyəsinə çevirilən birinin övladına keçdiyi göstərilməsidir. Təsəvvür edə bilirsinizmi, fərz edin, 20 ildən bəri davam edən milli demokratik mübarizə, onu aparan adamlar tam söndürülür Əliyev səltənətini dəyişmək fikirinə Fəzail Ağamalının nəvəsi düşür...O da hələ məktəblidir, bilmək olmaz böyüyəndə 2-ci Fəzail Ağamalı olcaq, ya yox. Qarantiya yoxdur. Ya Pərviz abi insafın yoxmu sənin? 
Amma diqqətli oxucu sezir ki, müəllif iki vacib simanı (Mübarizənin əsas rəhbəri Xanı və ASİ-lərin ünlü funksioneri Qaragüneyi) sağ saxlayır, onlar əsər boyu Avropa Şurasının siyasi məruzəçinin nə vaxt gələcəyini gözləyə-gözləyə həbsdə qalır. Bəlkə də, onlar azad olandan sonra daha əvvəlki səhvləri təkrarlamayıb qansız Xuntanı devirəcəklər-mesajını verib bizə Pərviz?
“Yad dildə”ni oxyandan sonra mən Azərbaycanda avtoritarizmin necə dəhşətlə gücləndiyinə şahidlik etdim. Qəlbində zərrə qədər də bu rejimə sayğısı olmayan bir müəllif hətta romanda Xuntanı devirə bilmirsə, deməli onlar bizim şüuraltımızı da zəbt edib. Onlar bizim düşüncə neyronlarımızı da məğlubiyyətə kökləyiblər. Buna inanmaq istəmirəm...
***
“Yad dildə”də Parviz ustalıqla insanların tələyə necə salınmasını, el-obasında qürbətin vəhşi mühitində yaşamağa vadar edilən insanların məşəqqətini, repressiya maşınında insanların necə əzildiyini son zamanlar təşəkkül tapan dini meyillərin arxasındakı saxtakarlığı və bütün qovğaların içində incə bir məhəbbət hekayətini anlatmağı bacarıb.
“Yad dildə” həkəkat adamlarının və mübarizəyə qoşulmaq istəyində olan hər kəsin kədərli bir avtobioqrafik romanı olmağa iddialıdır. Onu oxumağa gecikməyin.


(Bu məqalə yanvar, 2010-cu ildə `Azadlıq` qəzetində çap olub)