20.11.09

Hikmət Hacızadə ilə Stalinin birləşmə nöqtəsi nədir?


Həbsdəki bloqçu Adnangildən reportaj 2030-da Adnan balaca Heydərə rəqib olacaqmı? Adnan Hacızadənin rəfində İlham Əliyevin də fotosu var Hikmət Hacızadə adı Azərbaycan mətbuatının demək olar bütün buraxılışlarında rastlaşa biləcəyiniz şəxsdir. Onu ən məhsuldar politoloq, ən fəal siyasi analitik də adlandırmaq olar. Hikmət bəy hər gün ən müxtəlif mövzularda – Qəbələ RLS-dən tutmuş, Qələbə kinoteatrının qarışında keçirilən aksiyaların uğuru və ya uğursuzluğu haqda jurnalistlərin ünvanladığı sualı cavablayır. Bütün bunlar azmış kimi hakimiyyət indi onu böyük və səs-küylü bir mövzunun sualları qarşısında qoyub. Diqqətli oxucu, həmin mövzunun həbs olunan gənc bloqçular – Adnan və Emin Milli olduğunu həmən duydu. Azərbaycanda bu gün də “Əbülfəz Elçibəy indi nə işlə məşğuldur, gözə dəymir” sualını verən adamların olduğunu nəzərə alaraq arayış verməyi özümə borc bilirəm: Adnan Hacızadə Hikmət Hacızadənin yeganə oğludur. Adnan iyulun 8-də Səbail rayonundakı “Livan” restoranında iki idmançı tərəfindən skandala cəlb edilərək döyülüb, buna baxmayaraq məhkəmə onu xuliqanlıqda və başqasının sağlamlığına qəsdən az ağır xəsarət yetirməkdə günahlandıraraq iki il azadlıqdan məhrum edib. Üç müşketyor: Çe Gevara, Adnan və İlham Əliyev Adnan haqda söhbəti onların evində Hikmət bəyin iş stolunun kənarında etdik. Onun kiçik və sadə otağında kitab rəfi, fortepiano və dörd bir yanı sənədlərlə, CD-lərlə dolu kompüter var. Adnan və onun anasının ayrıca kompüteri olsa da, Hikmət bəy zarafatla “əşi, hamısı tökülüb gəlirdi bura, baş beynimi aparırdılar” deyir. Adnanın iş otağı atasınınkından böyükdür. Təmtəraqdan uzaq, sadə bir otaqdır. Divar boyu kitab rəfləri və bu rəflərdə Adnanın müxtəlif şəkilləri. Hə, bir də ABŞ bayrağı. Rəflərin önündə iki yanaşı qoyulan şəkil diqqəti cəlb edir. Onlardan birincisi əfsanəvi inqilabçı Çe Gevara, ikincisi Adnanın uşaqlıq şəkli, üçüncüsü… şoka düşməyin – İlham Əliyevin fotosudur. Hikmət bəydən “bu nə hikmətdir” soruşuram. Qısaca, “Adnanın zarafatıdır” deyir. “Adnanın həbsi hələ də mənə aydın deyil” Adnanın həbsinin səbəbləri hələ də atasını düşündürür: “Tam səmimi deyirəm, bu həbsin səbəbləri mənə aydın deyil. İnanın ki, heç bir şey təsəvvür edə bilmirəm. Plan nədir, bu biabırçılıq hakimiyyətə, ölkəyə nə xeyr verir? İki gənci tutmaqla onların nüfuzlarımı artacaq? Bəlkə kimlərsə düşünür ki, 2030-cu ildə Adnan balaca Heydərə rəqib ola bilər? Axı bu da düz deyil. Onda gərək bütün gəncləri türməyə salsınlar”. Hikmət bəy düşünmür ki, Adnan güclü müxalifət fəaliyyəti ilə məşğul olub: “Bu ölkədə qəhrəmanlar var. Mirzə Sakitlər, Qənimət Zahidlər, Eynulla Fətullayevlər… Onların yazdıqlarının, etdiklərinin heç kiçik hissəsini bu gənclər etməyib”. Anası Adnanın məhkəmə iclaslarında iştirak etməyib
Valideynləri hələ Adnanla türmədə görüşə bilməyib. Görüş üçün müraciət olunub, cavab gözlənilir. Ancaq hər həftə evdən Adnana yemək göndərilməyə mane yoxdur. Hikmət bəy deyir ki, oğlunun xüsusi bir yemək alışqanlığı olmadığından ona sovqat hazırlayanda çox düşünməyə ehtiyac qalmır. Adnanın anası Bahar xanımın məhkəmə iclaslarında görünmədiyini Hikmət bəyə xatırladanda təsdiq edir ki, o, doğrudan da zalda olmayıb: “Bahar üçün o şounu izləmək ağır olduğundan iclaslara getmirdi. Amma məhkəmədən sonra həmişə içəri girib Adnanla görüşürdü”. Hikmət Hacızadədən azərbaycanlı analara çağırış Hikmət bəy etiraf edir ki, Adnanın şəxsiyyət kimi formalaşmasında Bahar xanımın yüksək rolu var: “Anası onunla çox ciddi məşğul olurdu. Müxtəlif riyazi məsələlər etdirirdi, şəkil çəkdirirdi və s. Mən elə qəzetiniz vasitəsiylə bütün analara müraciət edirəm. Uşaqlarınıza kitab oxuyun, onları oxutdurun, şəkil çəkdirin, musiqi dinlədin. Uşağa dadlı, şirin tortlar verməklə onu layiqli formada böyüdə bilməyəcəksiniz. …Şəxsən mən Adnana heç bir yol göstərib eləməmişəm. Ona heç vaxt deməmişəm ki, get Xalq Cəbhəsinə qoşul, gənclər təşkilatı yarat. Amma onun aldığı tərbiyə yaxşını-pisi, ədaləti, konflikti, sadəliyi, etibarlı olmağı ona öyrədib”. Türmədə oxumaq üçün yaxşı imkan var Həbsxanada Adnan ancaq mütaliə ilə məşğuldur. Hikmət bəy gülümsəyərək “indi oxumaq üçün ona gözəl fürsət yaranıb. Adnan təhsilini davam etdirmək fikrindədir. Magistraturaya hazırlaşır. Biz də burdan müxtəlif dərsliklər tapıb ona yollayırıq”. Xatırladaq ki, Adnan 5 il ABŞ da təhsil alıb. O, Riçmond universitetinin siyasi biliklər üzrə məzunudur. ABŞ-dan dönəndən sonra Adnan daha bir il Xəzərə Universitetində təhsil alıb. Onun təhsilinin bir ili də atası səfir olarkən Rusiyada keçib. Atalar və oğullar Hikmət bəy oğlunun saxlanma şəraitindən narazılıq etməsə də, Adnanın sağlamlığı ilə bağlı narahatlığı var: “Dava zamanı onun burnu sınıb. İndi o nəfəs ala bilmir. Bu, xüsusən gecələr problem yaradır. Onun ciddi müalicəyə ehtiyacı var. Həkimlər ehtimal edir ki, Adnanın burnu əməliyyat olunacaq”. Övladı ilə arasında səmimi və açıq münasibətləri olduğunu deyən Hikmət bəy ailələrindəki “atalar və oğullar” problemindən də söz açır: “Bizim təhsil və zəmanəmizdə kəskin fərq var. İndiki zəmanə çox sürət tələb edir. Mən kitab adamıyam, o isə internert. Bax, mən nə qədər çalışdım ki, ona qalın kitabları oxutdurum, bacarmadım. Deyirdim, götür “Hərb və Sülh”ü oxu. O da deyirdi ki, əşi o boyda kitabı oxumağa həvəs var?..” Ata yazır, oğul dizayn edir
Hikmət bəy Adnanın bacarıqları ilə də bizi tanış edir. O, lap məktəbli çağlarından kompüter qrafikası ilə məşğul olub. Hikmət bəy kompüterində Adnanın bir yaradıcılıq nümunəsini göstərir. Bu Leninlə Stalinin yanaşı çəkdirdiyi fotodur. Adnan Stalinin başını orda Hikmət bəylə əvəzləyib. Hələ bir onun “əlinə” H.Hazıcadənin məşhur “Demokratiya – gediləsi uzun bir yol” kitabını da verib. Öyrənirik ki, ümumiyyətlə Hikmət bəyin dərc etdiyi kitabların hamısının dizayn və maketini Adnan hazırlayıb. “Bu xalq çox yaxşı xalqdır” Oğlunun həbsindən sonra Hikmət Hacızadənin Azərbaycan xalqına münasibəti dəyişib. Yaxşılığa doğru: “Açığı, mən qabaqlar xalqımız haqda yüksək fikirləşmirdim. Amma bu hadisədən sonra gördüm ki, çox yaxşı xalqımız var. Canıyanandır. Qohum-əqrəbadan tutumuş uzaq tanışlara qədər hamı bizlə maraqlandı, öz köməyini təklif etdi. Hamıdan çox razıyam. Nə lazımdır, bizim üçün on qat artıqlaması ilə etdilər”. ("Azadlıq" qəzetinin 20 noyabr 2009 buraxılışındakı reportajım- əsas link http://bit.ly/2fcP5yw)

11.10.09

Mayakovski xiffəti


Bakının müxtəlif yerlərinə çoxsaylı bayraq taxıblar. Milli bayraqlar deyil. Ensiz, uzun xilafət bayraqlarına oxşayır. Ötən həftə Kukla Teatrının yanında bu bayraqların ikisini xarici markalı bir avtomobil vurub yerə sərmişdi. Zərbə o qədər ağır olmuşdu ki, bayraq prezi¬den¬tin "Azərbaycanın inkişafı günün reallığıdır" şüarı yazılmış yeraltı keçidin də mərmərlərini uçurmuşdu. Ayaq altına sərilmiş bayrağın üstündən bu sözləri oxudum: "Bakı - İslam mədəniyyətinin paytaxtı".İşə gəlib dəqiqləşdirdim ki, hökumət bu il Bakını İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edib. Bayraqlar da bu münasibətlə yaradılıb.
İki ildir dalbadal dünyanın nüfuzlu təşkilatları Bakını dünyanın ən çirk¬li şəhəri kimi siyahıya alırlar. Ən çirkli və boğaza qədər zibilə batmış şəhəri İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan etmək üçün adamda "padoş"dan sifət lazımdır.
Əgər İslam mədəniyyətinin paytaxtı bu gündədirsə, onda periferiya¬nın halından danışmağa ehtiyac yoxdur. Necə deyərlər, Good bye, İslam və mədəniyyət!
Kitabxanaların sürətlə şadlıq evlərinə, restoranlara, dönərxanalara çevrildiyi ölkəni kim mədəniyyət paytaxtı elan edibsə, onun fantazi¬ya¬sına heyranam. Heç bir ay olmaz "Bizim Yol" keçmiş mədəniyyət (?!) naziri Polad Bülbüloğlunun Ənvər Məmmədxanlı adına kitabxananı "AZAL" Cahangirin turist şirkətinə satdığını yazdı. İçərişəhərdə üç ay əvvəl aşkarlanan yeraltı tunelin üstündə isə fəvvarə tikirlər. Və deyirlər, biz İslam mədəniyyətinin paytaxtıyıq. Kasıb itinin adını Gümüş qoyan kimi…
Bu il Bakını monqol-tatar mədəniyyətinin paytaxtı elan etsəydilər, bu, daha məntiqi və ədalətli olardı.
Yaxınlarda Mayakovsinin Bakı haqda xatirələrini bitirdim. Alovlu, inqilabçı şair iki dəfə Bakıda şeir gecələrində iştirak edib. Zəhmətkeşlər onun dilindən saatlarla şeir dinləyiblər. Adam heyrətə gəlir, o illərin xiffətini çəkirəm. Normalda insan gələcəklə yaşamalıdır, gələcəyin xoş sorağı, ümidləri onu riqqətə gətirməlidir. Lakin bizi elə hala qoyublar ki, 80 il geridən enerji alırıq, gələcəyə boylanmaq belə istəmirik.
80 il əvvəl Bakıda insanlar Mayakovskini dinləyirdi, indi Mahsun Kırmızıgülü. Bu gedişlə 20 ildən sonra yəqin küçük Mahsunu dinləyəcəyik. Açıq görünən bu deqradasiyanı isə mədəniyyətin inkişafı adlandıracağıq.
20 il xilafət ordusuna qarşı döyüşmüş ölkənin indi özünü islam mədəniyyətinin mərkəzi elan etməsi doğrudan da tarixin ironiyasıdır. Babəkə heç Səhl Sumbat da belə xəyanət etməmişdi.
Azərbaycanı o qədər anormallaşdırblar ki, adam bu ölkəyə ad qoymağa da çətinik çəkir. Yeni il bayramı Aşuraya görə ləğv edilirsə, məntiqlə biz bu ölkəni şiə dövləti adlandıra bilərik.
Amma cəfəng dəlillərlə bağlanan "Əbu Bəkr" məscidinin, sökülməsi haqda qərar çıxarılan Yasamaldakı məscidin halını görəndə ölkənin ateist bir quruluşda olduğunu deyə bilərsən.
Hər tin başı heykəlləri görəndə ölkədə bütpərəstliyin hakim olduğunu düşünürsən.
Bakını İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edənlər yəqin İsrail səfirliyinin qarşısında polisin döydüyü, əcdadlarına söydüyü Azərbaycan vətəndaşlarını gördülər. Həmin insanlar Qəzzada müsəlmanların İsrail tərəfindən öldürülməsinə etiraz etmək istəyirdilər. İslama dəxli olmayan, bu inancı, ümumiyyətlə, din saymayan ölkələrdə insanlar öz etirazlarını rahat, maneəsiz ifadə etdikləri halda, "İslam mədəniyyətinin paytaxtı"nda buna görə döyüldülər, söyüldülər, həbs olundular.
Utanım yerinizə…